A. G. OZISIK
Yayinlar
A. G. OZISIK
Yayinlar
| Chip | |
Back
Bilindigi gibi piyasadaki cep tipi bilgisayarlari genel olarak dört gruba ayriliyor.
1. Palmtop PC'ler olarak taninan, DOS isletim sistemi ve PC'lerle uyumlu avuçiçi bilgisayarlar,
2. PDA (professional digital assistant) veya Organiser olarak bilinen el yazisi taniyabilen bilgisayarlar,
3. Bilimsel veya finansal hesap makineleri,
4. DataBank olarak bilinen ve yukarida bahsedilen bilgisayarlarin bazi özelliklerine çok sinirli kapasitelerle sahip olup çok ucuz fiyatlara satin alinabilen olan makineler.
Yillardir palmtop PC ve hesap makineleri piyasalarindaki liderligini açik farkla surdurmekte olan HP sonunda organizer dunyasina iyi bir baslangiç yapmis oluyor. Palmtop PC'lerin isletim sistemi olan DOS yerine OmniGo'larda GEOS isletim sistemi kullaniliyor. Bu sayede klavye yerine bir kalem kullanarak resim veya bilgi girmek mumkun hale geliyor. Notlarinizi kendi el yazinizla almaniz ve isterseniz bunlari Graffiti el yazisi tanimlama programiyla bilgisayar yazisina dönusturmek mumkun.
OmniGo 100 özellikle kuçuk kapasiteli bilgisayarlari kullanip buyuyen ihtiyaçlarina daha fazla cevap verecek bir cep bilgisayari arayanlar veya ilk defa cebinde bir bilgisayar tasimak isteyenler için iyi bir çözum olarak görunuyor. Bilgisayar hiç kullanmayan birisi iseniz bile, tuslari kullanmadan sadece kalem kullanarak bu dunyaya adim atmaniz da mumkun. Bu bir anlamda PC'lere mouse (fare) ile gelen rahatligi da asan bir kolaylik. OmniGo 100 ile hem kisisel bilgileriniz duzene giriyor hem de bir hesap makinesine olan ihtiyaç çözuluyor. Kisisel bilgisayarlarla kuracaginiz bag da bir baska avantaj.
Fiziksel özellikler;
360 gr agirliginda 15.3 x 9.5 x 2.6 cm ölçulerinde. Kullaniciya açik 1 MB hafiza ile geliyor. içindeki programlar 3 MB kapasiteye sahip ve ROM içinde korunuyor. Dolayisiyla içindeki programlar yuklenmis ve kullanmaya hazir durumda. Ayrica yuklemeye gerek yok.
Bilgi transferi;
Bilgi alisverisi için endustri standardi PCMCIA Type II kart girisi var. Bu girise RAM kartlar takilarak bilgisayar kapasitesi ve dolayisiyla kullanilabilecek program sayisi arttirilabiliyor. Ayrica, OmniGo içindeki bilgileri kartlara kopyalayarak baska bir OmniGo'ya veya Type II kart girisi olan bir bilgisayara bilgi transferi yapmak mumkun. Bunun disinda 1 adet RS232C seri baglanti çikisi mevcut. Bu çikisla standard bilgisayarlara kablo ile baglanmak mumkun oluyor.
Islemci;
Islemci 80186 tipi. 16 Mhz hiz sagliyor. Bu rakam PC'lerle kiyaslaninca dusuk gibi görunebilir ancak, cebinizde tasidiginiz bir performansi yuksek bir bilgisayar için iyi bir hiz. Zaten bu boyuttaki bilgisayarlar arasinda daha yuksek bir hiza ulasan bir marka da yok.
Enerji gereksinimi;
Iki adet 1.5 Voltluk AA tipi kalem pille çalisiyor ve hafizasindaki bilgileri saklamak için ayrica CR2032 tip 3 Voltluk bir pili daha var.
Monitör;
240 x 240 pixel göruntu saglayan FSTN LCD tip bir monitöre sahip. En önemli özelliklerden biri ise OmniGo'yu ister duz isterse yan tutarak kullanabilmeniz. Rotate fonksiyonu göruntuyu aninda 90 derece çevirebiliyor. Bildigimiz cep bilgisayarlari en fazla 170-180 derece açilma kabiliyetine sahipken OmniGo 100'un monitöru 360 derece hareket kabiliyetine sahip. Bunun anlami monitöru ters çevirip tek parça bir cihaz gibi kullanmak mumkun olabiliyor.
Uygulama programlari;
OmniGo'nun içinde hazir olarak gelen birçok program var. Bunlara söyle bir göz atalim.
Appointment Book ile zamana bagli butun olaylar takip edilebiliyor. Artik ajanda kullanmaya gerek kalmiyor. Phone Book ile adres, tel, fax ve diger bilgiler girilebiliyor. Telefon rehberine de bir kenara atabiliyorsunuz. NotePad ile yazilarinizi yazip notlarinizi alabiliyorsunuz. DataBase ile duzenli bilgilerinizi kontrol altinda tutabiliyorsunuz. WorldTime ile dunya saatleri elinizin altinda. Spreadsheet ile hesap tablolari hazirlamak mumkun.
Hesaplar için ise artik hesap dunyasinda bir standard olarak kabul edilen HP 12C hesap makinesinin fonksiyonlari kullanima hazir durumda. Paranin zaman göre deger hesaplari, basit ve bilesik faiz, nakit akis takip, yuzde hesaplari, istatistik hesaplar, çesitli birimler arasinda çevirmeler, gun hesaplari ve diger hesaplar baslica sayilabilecek özellikler arasinda.
En önemli programlardan biri tabiki kalemle bilgi giris programi. Ayrica, Graffiti el yazisi tanimlama programi. Ve Jotter olarak bilinen önce yaz sonra organize et programi.
Dahasi da var;
Connectivity Pack ile bu bilgileri PC'lere transfer etmek de mumkun.Eger bir PC'niz varsa OmniGo'daki Appointment Book, Phone Book ve NotePad dosyalarinizi PC'nize yukleyebiliyorsunuz. Programdaki senkronizasyon özelligi ile ister PC'de ister OmniGo 100'de çalisin hangi cihazdaki bilgi daha yeniyse digerine kopyalaniyor ve her iki cihazdaki dosyalariniz guncellesmis oluyor. Hem yedeklemek hem de bilgi guncellestirmesi için iyi bir yöntem.
PC kullanicisi iseniz OmniGo 100 den PC'nizdeki Windows uygulamalarina copy / cut / paste (kopyala / kes / yapistir) ile bilgi aktarabiliyorsunuz.
OmniGo ile ilgili çok sey konusulacak. Biz sadece bir baslangiç yapmis olduk. Görunen o ki HP bu piyasaya geç girdi ama iyi bir baslangiç yapti.
A. G. Özisik
Back
Büyük ihtimalle bir bilgisayar kullaniyorsunuz. Muhtemelen yillardir evinizde veya isinizde monitör basinda yüzlerce saatiniz geçti. Kimi zaman en önemli islerinizi bilgisayarla takip ettiniz, kimi zaman da caniniz sikilip oyun oynadiniz. Belki de hayatiniz boyunca bilgisayara uzak kaldiniz ve bu nedenle hala kagitlar arasinda bogusup duruyorsunuz. Bilgisayarla ilginiz ne olursa olsun, her zaman yaninizda tasiyabileceginiz bir bilgisayar hayal ediyorsaniz bu yaziyi okumaya devam edin.
Bilgisayar kullanicilarinin en büyük sorunlarindan biri cihazlarinin tasinamaz olusuydu. Bu nedenle lap-top (diz üstü) denilen tasinabilir bilgisayarlar yapilmisti. Yillar önce kullandigim ilk tasinabilir bilgisayar 9 kg agirligindaydi ve hem iste hem de evde kulanabildigim için çok mutluydum. Ama aradan uzun zaman geçti ve lap-top olarak piyasaya giren bilgisayarlar notebook (defter) bilgisayarlara dönüstü. Böylece, çanta boyutlarinda olan bilgisayarlar kalinca bir kitap boyutuna indi. Hatta bir adim daha atilarak sub-notebook denilen daha küçük boyutlu ve hafif bilgisayarlar kullanilmaya baslandi.
Bütün bu gelismelere ragmen ortalama bir notebook bilgisayarin agirligi hala 3 kg civarindadir. Sub-notebook olarak adlandirilan daha ufak tipler ise yaklasik 2 kg dir. Bunun disinda, tasinabilir bilgisayarlarin pillerini sarj etmek için adaptörlerin de tasinmasi gerekmektedir ki bu da hacim ve agirligi arttirmaktadir. Yani bahsettigimiz bilgisayarlar kolaylikla tasinabilmesine ragmen her zaman yaninizda olma sansina sahip degillerdir. Hele yaptiginiz is sizi bilgisayarinizi her yerde sürekli tasimaya zorlamiyorsa bilgisayarsiz zamanlariniz fazlasiyla oluyor demektir. Bu nedenle de her zaman tasinabilecek ve agirligi hissedilmeyecek kadar hafif olan bir bilgisayarin ihtiyaci ortaya çikmisti. Bu ihtiyaca cevap vermek üzere databank olarak bilinen gelistirilmis hesap makineleri üretilmeye baslamisti. Ancak, zamanla databank'larda biriken bilgiler artmis ve bunun sonucu olarak da kapasite ve diger sorunlar belirmisti. Bu sorunlarin basinda cihazlarin içindeki bilgilerin baska bilgisayarlara aktarilmasi, saklanmasi, degisik programlarda kullanilabilmesi ile yazici, modem ve yedekleme üniteleri gibi çevre birimlerine olan uyum ve baglantilari gelmektedir. Iste palmtop PC'ler (avuç içi bilgisayarlar) burada devreye girmistir.
Agirligi içindeki piller dahil yaklasik olarak 300 gram olan, 16 x 8.64 x 2.54 cm ölçülerinde gömleginizin cebine rahatça sigabilen bir bilgisayariniz olsa onu yaninizdan hiç ayirirmiydiniz? Büyük ihtimalle hayir! Hele bu bilgisayar her yerde rahatlikla temin edebileceginiz 2 adet kalem pille saatlerce çalissaydi ve ihtiyaciniz olan en temel bilgileri içinde tasisaydi...
Hayal gibi görünüyor ama degil. Böyle bir bilgisayar var. HP 200LX. Hewlett-Packard firmasinin kendi kategorisinde çesitli ödüller kazanmis bir ürünü. Yillar önce HP 95LX adiyla piyasaya giren ve daha sonra HP 100LX olarak gelistirilen ürünün son modeli.
Bu bilgisayarla telefonlariniz, randevulariniz, hesap tablolariniz, nakit akis durumunuz, yazilariniz, notlariniz, oyunlariniz ve hatta DOS ortaminda çalisan bazi PC programlari her zaman yaninizda. Üstelik eger isterseniz diger bilgisayarlarla haberlesip bilgi transferi yapabilirsiniz. Hafta içi ofisinizde çalistiginiz bir hesap tablosunu HP 200LX'e yükleyip hafta sonu üzerinde çalisabilirsiniz. Eger ayrica PCMCIA tipi bir faks modem karti edinirseniz baska bilgisayarlara baglanabilirsiniz ya da faks gönderip alabilirsiniz. Hatta Internet'e bile baglanip dünyanin heryerine e-mail (elektronik mektup) gönderebilirsiniz!
Isterseniz buraya kadar yazilanlari daha bir daha okuyun. Evet! 300 gram agirligindaki bir bilgisayarla bütün bunlari yapmak mümkün.
Isterseniz HP 200LX in özelliklerine inceleyerek özelliklerine bir bakalim. Ürün iki model olarak satilmakta;
1. F1060A kodu ile satilan 1 MB hafizali model
2. F1061A kodu ile satilan 2 MB hafizali model
Eger iki model arasinda bir tercih yapmaniz gerekirse önerim büyük hafizali modeldir. Baslangiçta bilgisayardan fazla bir sey beklemeseniz de zamanla bir çok uygulamayi yükleme ihtimaliniz varsa bu konuda hiç tereddüt etmeyin. Kapasiteyi sonradan arttirma sansiniz var ama bu iki model arasindaki fiyat farkindan daha pahaliya mal olmaktadir.
HP 200LX içinde kullanima hazir gelen programlar söyle;
Lotus 123 (versiyon 2.4) elektronik tablo;
Bence içindeki en önemli programlardan biri. Bilgisayarlarda kullanilan klasik Lotus 123 ile ayni program. Makrolariyla (Lotus'un program dili) eksiksiz olarak geliyor. Her türlü tabloyu rahatlikla yapabileceginiz bir program. Lotus 123 disindaki Excel ve QPro gibi diger elektronik tablolama programlarina aliskin olsaniz bile bu programa rahatlikla uyum saglayabilirsiniz. Ayrica, bu programlar arasinda dosya transferi yapabileceginizi de düsünürseniz bir sorun kalmiyor.
MS DOS 5.0
Evet gerçekten bu makinede DOS 5.0 (Disk Operating System) çalisiyor. Daha dogrusu bu makine bir PC gibi DOS isletim sistemi ile çalisiyor. Degisik yapisi nedeniyle DOS'un bütün fonksiyonlari konmamis ama gerekli olarak her sey var. DOS'la hiç ilgisi olmayanlar için bir notu eklemekte yarar var. DOS çevrenizde gördügünüz PC'lerin çogunu çalistiran bir isletim sistemidir. Dolayisiyla, HP 200LX programlari onlarla uyum içindedir.
PC'lerde kullanilan CGA uyumlu programlarin çogunu HP 200LX'e yükleyip çalistirmak mümkün. Örnek olarak, Flight Simulator gibi kapsamli bir oyunun bile minyatür bilgisayarda çalistigini söylersek bu konuda bir fikir vermis oluruz.
Pocket Quicken;
ABD'de taninan bir finans programi. Nakit akisini oldukça detayli bir sekilde takip etmeyi sagliyor. Dönem bazinda gelir ve gider raporlari almak mümkün. Parasal hareketleri çesitli kategorilere ayirarak her alandaki harcamalari ayri ayri takip edebilirsiniz.
Appointment Book (ajanda)
Bir ajanda programindan bekledikleriniz burada var. Günlük, haftalik, aylik ve alti aylik takvimlerle çalisabiliyorsunuz. Geçmis ya da gelecekteki randevulariniz ve notlarinizi Find (bul) ile aratabiliyorsunuz. Zamana bagli olmayan islerinizi takip etmeniz için bir ToDo (yapilacak isler) listesi var. Belirli bir gün içinde yapilmasi gereken ama saati belirsiz olan olaylar için Event fonksiyonu ajandadan beklenenleri tamamliyor.
Degisik ajandalarda çalisip bunlari Merge ile birlestirmek ya da Extract ile kisaltmak mümkün. Password ile ajanda dosyanizi sifreleyebilirsiniz. Yasgünü, yildönümleri, aylik ödemeler, haftalik isler gibi kendisini tekrarlayan isleri bir kere yazip istediginiz kadar tekrarlatabiliyorsunuz. Isterseniz günlük, haftalik, aylik, yillik yada düzensiz tekrarlamalari (örnegin, her üç ayda bir, ayin ikinci çarsamba günü su is yapilacak gibi) kolayca kaydedebiliyorsunuz.
Ayrica, bu girislere uzun notlar ekleyebiliyorsunuz. Ajanda ekranini ihtiyaçlariniza uygun seçeneklerden biri ile degistirebiliyorsunuz. Bahsettigimiz bilgilerin çiktilarini da yazicinizdan alabiliyorsunuz.
Phone Book (adres, telefon defteri)
Çesitli kisi ve firmalara ait kartlarin bilgilerini kontrol altinda tutmak için çok kullanisli bir program. Isim, telefon ve fax numaralari, ünvan, sirket adi, is ve ev adresleri gibi temel bilgileri kaydetmeniz ve bunlara uzun notlar eklemeniz mümkün. Bunun disinda, bu adresleri belirli kategorilere ayirarak düzenleyebiliyorsunuz. Find komutu burada da aradiklarinizi bulmanizi sagliyor.
Subset (alt küme veya grup) fonksiyonu ile sadece belirli bir sirkete, sehre, posta koduna, meslege ya da baska bir özellige ait kartlari (ya da isimleri) biraraya getirmeniz saglaniyor. Böylece yüzlerce telefon numaraniz bile olsa adini unuttugunuz bir kisiyi çalistigi firmadan ya da mesleginden kolayca bulabiliyorsunuz.
Bu bilgileri yazicinizdan bastirmaniz da mümkün
HP financial calculator (hesap makinesi)
HP 200LX içinde bir çok uygulama olan çok gelismis bir hesap makinesi var. Baslica fonksiyonlari sunlar;
Paranin zaman göre degeri Time Value of Money ve Cash Flow programlariyla kolayca yapiliyor, Business % ile yüzde hesaplari, Solver ile her türlü formül ve grafikleri, Statistics ile verilerin ortalama, median, standard sapma, toplam, minumum ve maksimum gibi istatistikleri, Conversions ile döviz, uzunluk, alan, hacim, agirlik, derece çevirmeleri, Math ile logaritma, trigonometri, derece ve koordinat hesaplari, Date ile günler arasindaki hesaplar, Arithmetic ile temel islemler yapilabiliyor.
Hesaplarda hem normal hesap makinelerinde hesap yaptigimiz sekilde hem de HP'ye özel bir hesap tarzi olan RPN (Reverse Polish Notation) ile yapilabiliyor. RPN ile hesap yapmak özellikle karisik hesaplarda hiz kazandiriyor ve hesaplar içindeki ara asamalari görmek mümkün oluyor.
MEMO (kelime islem)
Temel bir kelime islem programi. Yazilariniz, mektuplariniz ve raporlariniz için. Yazilari isterseniz kendi formatinda isterseniz ASCII formatinda saklayip baska kelime islem programlarina transfer edebiliyorsunuz.
Find fonksiyonu ile uzun dökümanlarinizdaki bilgileri aratabiliyorsunuz. Bold ile koyulastirma underline ile önemli yerlerin altini çizerek belirginlestirebiliyorsunuz.
Yazilarinizi sifreleyerek koruyabiliyorsunuz. Bir dosyada çalisirken; Lotus, Phone Book, Appointment Book, Note Taker, Data Base gibi baska bir uygulamadan belirli bir alani Copy-Paste ile kopyalayip-yapistirmak veya baska bir dosyayi Insert ile yazinizin içine almak mümkün.
Notetaker (not defteri)
Ufak notlarinizi almak ve düzensiz bilgileri saklamak için hazirlanmis bir program. Isterseniz bu notlari konulara göre siniflandirmaniz ve degisik dosyalarda saklamaniz mümkün. Istediginiz sayida not alip bunlari Find ile ya da alfabetik olarak kolaylikla bulabilirsiniz.
Database (veri tabani)
Herhangi bir konuda belirli bir düzendeki yogun bilgileriniz için. Data Base'i tamamen kendi isteginize göre olusturabiliyorsunuz. Degisik alanlar açip bilgileri cinslerine göre alanlarda saklamak, aratmak ve yazicidan bastirmak mümkün.
Yalniz bu veri tabani programinda veriler arasinda islem yaptirmak mümkün degil. Bu tür bir düsünceniz varsa Lotus 123'deki veri tabanina yönelmeniz daha uygun olur. Ya da HP 200LX'in DOS programlarini kullanma özelliginden yararlanarak dBase III+ tipi bir programi yükleyerek onu kullanabilirsiniz.
Data Communication (modem)
Modem baglanti ve dosya transfer programi. Bu programi kullanmak için ayrica bir modem gerekli. Modem internal (PCMCIA tipi) ya da external olabiliyor.
cc: Mail Mobile (haberlesme)
Bir elektronik haberlesme programi. Bu programi kullanmak için bir modem ve hattin öbür ucunda da bu servisi veren bir bilgisayar olmasi gerekli. Türkiye'de su an için pek kullanilan bir program degil. Daha çok A.B.D. için tasarlanmis.
Laplink (PC baglantisi)
Eger bir bilgisayariniz varsa (386, 486 veya daha üstü bir islemcisi ve degisik hiz ve disk kapasitesi olabilir) onunla baglanti kurmanizi saglayan bir program. Bu programla HP 200LX diger bilgisayarin diski gibi oluyor ve bilgisayardan HP 200LX içindeki programlari kopyalayip tasiyabiliyorsunuz. Eger isterseniz tam tersi de mümkün.
Filer (dosya yöneticisi)
Bu programlar dosyalar arasinda kopyalama, tasima, silme, dosya adi degistirme, dosyalarin yedegini alma, klasörler (directory) üzerinde islemler, yazicidan dosya bastirma, dosyalarin içindekileri görme, PCMCIA tipi kartlari formatlama, filtreleme ve diger bilgisayarlarla baglanti kurma gibi islemler yapilabiliyor.
Bunlar disinda;
World Time ile dünya saatleri, Application Manager ile Windows benzeri ikonlarla (figürler) çalisma, System Macros ile çesitli islemleri otomatiklestirme ve Setup ile yazici, gün-saat formati, alarm sesi ayari, ekran koyulugu, hafiza ayarlari, pil tipi seçimi gibi temel sistem ayarlari yapilabiliyor.
Uygulamalarina genel olarak degindigimiz HP 200LX'in donanim özellikleri ise söyle;
Hafiza;
3 MB ROM (içindeki programlar için)
2 MB RAM (kullaniciya açik hafiza + disk kapasitesi)
PCMCIA versiyon 2.0 tip II kartlarla disk 80 MB'a kadar artabiliyor
Islemci;
IBM PC yapisi
Intel 80C186 islemci
7.91 Mhz hiz
Monitor;
CGA uyumlu FTN sivi kristal
80 kolon x 25 satir
600 x 200 pixel
zoom özelligi
Klavye;
QWERTY tuslar (standard PC klavyesindeki gibi)
Ayrica nümerik tuslar
10 fonksiyon tusu (PC'lerdeki gibi)
8 uygulama tusu (yukarida bahsettigimiz programlara kolayca ulasmak için)
Giris-cikis;
RS232 seri baglanti (bilgisayarlara ve yazicilara baglanti için)
Kizilötesi (infrared) baglanti 115 Kbps hizinda
Yazici sürücüleri (HP LaserJet, Epson, IBM proprinter)
PCMCIA kart girisi
Connectivity pack ile PC baglanti programi
Enerji;
2 kalem pil (AA tipi) 1.5 x 2 Volt (nikel kadmiyum sarjli piller de kullanilabilir)
1 adet CR2032 tip pil 3 Volt (hafizadaki bilgilerin korumasi için)
Ilave AC adaptor (ayrica satin aliniyor)
Su notu ilave etmemiz gerek. Hewlett-Packard firmasi HP Palmtop serisini hiç bir zaman bir PC'ye alternatif olarak sunmadi. HP'nin tanimiyla bu bilgisayarlar birer PC companion olarak tanitildi ki bu bir anlamda PC'lerin tamamlayicisi ya da yardimcisi gibi düsünülebilir. Bunun da nedeni açik. HP Palmtop'lar standard bir PC'nin yaptigi her isi 100% yapamiyor. Örnegin, Windows 3.1 ve uygulamalari bu bilgisayarda çalismiyor. Hafiza, disk ve islemci kapasitesi bunun için yeterli degil. Ama HP bunu bir dezavantaj olarak görmüyor. Açiklamalari ise net. Birincisi, Windows 3.1 ya da Windows 95 ile çalisan HP OmniBook serisi gibi bir baska ürün grubu bu ihtiyaca fazlasiyla cevap veriyor. Ikincisi, 300 gram agirliginda gömlek cebine girebilen bir bilgisayar bugünkü teknoloji ile en fazla bu kadar olabilirdi.
Windows uygulamalari HP Palmtop'larda bir gün çalisabilse bile fiziksel bir takim sinirlamalar ortaya çikiyor. Eger bir bilgisayarda günde 8 saat çalisilacaksa monitör boyutu olarak ortalama 14 - 15 inçlik ekranlar daha çok arzu ediliyor. Ikincisi ise enerji sorunu. Tasinabilir bilgisayarlarin agirliklarinin ve hacimlerinin küçümsenmeyecek bir kismi pillerden geliyor. Bir de disket ve CD-ROM sürücü ile fare (mouse) eklerseniz zaten palmtop PC boyutlarini çoktan astiniz demektir. Teknoloji 486 islemcileri palmtop boyutuna sigdirsa bile disket ve CD-ROM sürücülerden, büyük ekranlardan, hard disklerden, büyük klavyelerden ve fareden vazgeçmedikçe bilgisayarlarin geldigi fiziksel boyut notebook bilgisayar boyutlari civarinda dolasacak demektir. HP de bu durumun farkinda oldugu için PC'lerle bir yaris içine girmeden ayri bir kategori açmis ve bu ürünü gelistirmis.
Windows ve altinda çalisan uygulamalar palmtoplara yüklenmiyor ama 200LX içindeki bütün programlari PC'ye transfer ederek Windows altinda kullanmak mümkün. Yani isterseniz çalismanizi HP 200LX'de hazirlayip PC'nize aktarak istediginiz programa transfer edebilirsiniz. Tersi de mümkün. Çalismalarinizi PC'de hazirlayip daha sonra 200LX'in kullandigi formatlara çevirebilirsiniz. Bu da isinde PC'si olan profesyonellere büyük imkanlar taniyor. Isinde yogun olarak bilgisayar kullanmayan ya da hiç bilgisayari olmayan kullanicilara ise HP 200LX yeterli olabiliyor.
Bütün bu özelliklerin disinda HP 200LX'de çesitli dillerde çalismak mümkün. Türkçe de bu dillerin arasinda. Diger diller arasinda Rus, Slav, Yunan, Macar, Polonya alfabeleri kullanilabiliyor.
HP'nin verdigi baslica aksesuarlar ise sunlar;
PCMCIA tipi flash disk kartlar. Kapasiteleri 1.8, 5, 10, 20 ve 40 MB. PC ve Macintosh baglantisi için Connectivity Pack program, kablo ve adaptörler. AC/DC adaptörü. Dictionary/Thesaurus Card olarak bilinen ingilizce sözlük.
HP disinda üretilen birçok aksesuar var ki bu da baska bir yazinin konusu.
A. G. Özisik
Back
Geçen ay HP 200LX'in özelliklerinden bahsetmistik. Bu ay ise aksesuarlara deginecegiz. Bu aydan itibaren bize gelen çesitli sorulara da yer verecegiz. Bize sorularinizi yazabilirsiniz. Bunlari degerlendirip diger kullanicilari ilgilendirebilecek olanlari yayinlayacagiz. Bunun disinda HP 200LX ile aksesuarlar hakkinda bilgi isteyenler oldu. Bu ürünleri pazarlayanlara da bir duyurumuz var.
Kösemizde su ana kadar HP'den bahsetmemizin nedeni dünya piyasasindaki en popüler ürün olarak bilinmesi ve HP'den istedigimiz bilgileri alabilmemizdir. Her markaya ve modele ulasma olanagimiz olmadigi için ancak bize ulasan ürünleri degerlendirebilecegiz. Bu konuyla da ilgili bir de notumuz var.
HP 200LX icin aksesuarlar; Bilgisayarin çevre birimlerle olan irtibati üç sekilde saglaniyor. PCMCIA tipi kartlar, kizilötesi baglanti ve RS232 seri baglanti. Bunlardan PCMCIA kartlar baslibasina bir dünya haline geldi. Su anda bilgisayar endüstrisinde standardlasmaya baslayan kartlar üçe ayriliyor;
1. Tip I kartlar; (kalinlik 3.3 mm)
Bu kartlar ROM, RAM ve flash kartlar olabiliyor.
2. Tip II kartlar; (kalinlik 5 mm)
Flash disk, LAN ve fax/modem kartlari olabiliyor.
3. Tip III kartlar; (kalinlik 10.5 mm)
Genellikle hard disk'ler için kullaniliyor.
Kartlarin genislikleri 54.0 mm uzunluklari ise 85.9 mm. Bu kartlardan tip I ve II HP 200LX'de kullanilabiliyor. Bu kartlarin disinda yeni çikan ve bahsettigimiz kartlarin yarisi boyutlarinda olan kartlarin da deneme üretimleri yapiliyor. Ancak, bunlar su an için avuçiçi bilgisayarlarda kullanilmaktan uzaktir.
Bahsettigimiz kartlarin cinslerine de deginecek olursak;
ROM kartlar;
Icinde uygulama programlariyla beraber gelmekte ve bu programlar kullanici tarafindan silinememektedir. Özellikle sözlük, tercüme programlari, tibbi ve mühendislik uygulamalari için kullanilmaktadir.
RAM kartlar;
Bilgisayar hafizasini arttirmak için kullanilmakta ve çogunlukla 128 KB'dan 2 MB'a kadar olan modellerde üretilmektedir. RAM kartlarin içindeki küçük bir pil karttaki bilgileri korumaktadir. Bu pilleri 8-10 ayda bir degistirmek gerekmektedir. Aksi takdirde bilgiler silinmektedir.
Flash kartlar;
Bilgisayarlarda büyük kapasitelere ihtiyaç duyuldugu zaman kullanilmaktadir. Genellikle 1 MB'dan 80 MB'a kadar degisen kapasitelerde üretilmektedir. Içlerinde pil yoktur ve enerjilerini bilgisayardan temin ederler. Bu nedenle içlerindeki bilgileri uzun yillar bir disket gibi saklayabilirler. Hizlari RAM kartlara göre biraz daha yavastir ama bu genellikle hissedilmeyecek bir oranda oldugu için büyük bir dezavantaj degildir.
Kartlarda, büyük kapasitelere yaklastikça fiyatlar bilgisayar fiyatlarinin üzerine çikmaktadir. Örnegin, 80 mb'a kadar bilgi saklayan kartlarin fiyatlari $1000 dolarin üzerindedir. Ama birkaç Mega Byte'lik kartlari $200-$300 dolar civarinda temin etmek mümkündür.
PCMCIA nedir?
Personal Computer Memory Card International Association adli bir kurulustur. Bu kurulusa bir çok bilgisayar üreticisi üyedir. Kart tipi hafiza ve baglanti birimlerine bir standard getirmeyi amaçlamaktadirlar. Bu kurulusun getirdigi standardlara uyan kartlar aynen disketlerde oldugu gibi her bilgisayarda çalisabileceklerdir.
PCMCIA kartlarin fiyatlari su an için disketlere göre çok pahali kalmaktadir. Ancak, gelisen teknoloji ile beraber bu fiyatlar düsmektedir. Bu nedenle de önümüzdeki yillarda PC'lerde kullanilmakta olan disketlerin yerlerini PCMCIA kartlara ve CD-ROM'lara birakacagi tahmin edilmektedir.
Kullanici Sorulari;
HP Palmtop PC'lerle ilgili her türlü soruyu bize iletebilirsiniz. Sizlere tek tek ulasma sansimiz olmayabilir. Ancak, diger kullanicilari da ilgilendirebilecek sorulari bu kösede yanitlayacagiz. Su ana kadar gelen sorulardan bazilari söyle;
HP Palmtop PC'lerde Windows ve uygulamalari neden çalismiyor?
Çünkü, Windows'un çalisabilmesi için gerekli hiz, islemci yapisi, ekran tipi ve hafizaya sahip degiller. Windows 3.1 programi 286 veya daha üstün bir CPU (central processing unit - merkezi islem birimi) istiyor. Bu islemciler de ancak notebook veya PC'lerde var.
Windows uygulamalarinin çalistigi en ufak HP modeli hangisidir?
OmniBook 600 serisi Windows 95 dahil her türlü programi çalistiriyor. Ancak, bu bilgisayar notebook bilgisayarlar kategorisine giriyor. Baslica özellikleri 50 MHz DX2 veya 75 MHz DX4 hiz saglayan 486 islemciler, 260 veya 340 MB hard disk, 1.7 kg agirlik, 3 - 4 saat arasinda çalisan pil, 8.5 veya 9.4 inch renkli VGA monitör ve 4 - 8 MB Ram ile geliyor. Çesitli genisleme olanaklari mevcut.
HP Palmtop PC'lerde hangi DOS uygulamalari çalisir?
IBM uyumlu bir PC'de CGA grafik modunda çalisan DOS programlarinin büyük çogunlugu çalisir. Yalniz bazen programlar çok hafizaya ihtiyaç duyuyorsa çalismamazlik edebiliyor. Bu da ancak denemeyle ortaya çikiyor. Avuçiçi bilgisayarin RAM'i 640 KB'i geçemedigi için bunun üzerinde hafizaya ihtiyaç duyan programlar çalismayacaktir.
HP Palmtop PC'lerde hangi programlama dilleri çalisir?
Yine yukarida belirttigimiz ana kriterlere uyan programlari yüklemek mümkün. Bunlar arasinda C, Pascal, Basic, Qbasic gibi programlari sayabiliriz.
HP Palmtop PC'lerde hangi modemler çalisir?
PCMCIA kart tipi modemler ve pocket modemler çalisabilir. Standard bir harici modemle de çalismak mümkündür. Ancak, bu modemler HP 200LX'lerden büyük bir hacimde olduklarindan kullanimlari çok cazip degildir.
PCMCIA modemler yaklasik olarak 150 mA'dan fazla akim çekiyorlarsa çalismayabilirler. Bu nedenle modem seçerken çektigi akimi kontrol etmekte yarar vardir.
Harici modemlere baglanti için seri baglanti kablosu ve baglanti adaptörüne ihtiyaç vardir. Bunlari HP bayilerinden temin etmek mümkündür.
HP Connectivity Pack olmadan PC baglantisi yapilabilir mi?
HP 200LX'i bir baska PC'ye baglamanin en iyi yolu bir Connectivity Pack satin almaktir. Içinde program, kablo ve adaptörleriyle gelen paket size gerekli her türlü baglanti imkanini verir.
Bu paketi almadan sadece seri kablo ile de baglanti kullanmak mümkündür. PC'nizde LapLink programi varsa onu kullanabilirsiniz ya da piyasadaki çesitli baglanti programlarini da deneyebilirsiniz. HP 200LX'in içindeki modem programiyla da baglanti saglayabilirsiniz ama bu yorucu bir baglanti seklidir.
Bunlarin disinda eger PC'nizde Infra Red (kizil ötesi) çikis varsa kablosuz baglanti kurmak da mümkündür. Yalniz bu yeni bir teknoloji oldugu için PC'lerde henüz yayginlasmamistir.
HP 200 LX herhangi bir program nedeniyle kilitlenirse ne yapmali?
Standard bir bilgisayarda ne yapiliyorsa onu deneyerek ise baslamaliyiz. Önce "Esc" veya "Ctrl" + "Break" (Ctrl tusuna basilirken ayni anda Break tusuna da basmak) denenebilir. Eger durum degismiyorsa sirasiyla "Ctrl" + "Alt" + "Del" tuslarina ayni anda basilir. Bu üç tusa basilmasi çogu zor durumdan sizi kurtaracaktir.
Bu da çalismiyorsa son çare olarak sirasiyla "Ctrl" + "Shift" + "On" tuslarina ayni anda basilir. Simdi dikkat! Avuçiçi bilgisayarinizdaki en tehlikeli anlardan birini yasiyorsunuz. Ekranda size "Initialize RAM disk ? Enter Yes or No" diye bir soru soracaktir. "Yes" demek için "Y" tusuna basarsaniz bilgisayardaki her seyi silme islemini baslatiyorsunuz demektir. Bunu mecbur kalmadikça yapmayin! "No" demek için "N" tusuna basarak devam edin. Bilgisayariniz normal çalismasina dönecektir. Yalniz bu islem bilgisayarin kurgusunda ufak bir degisiklik yaptigi için "Application Manager" dan "Setup" fonksiyonuna girerek pil ve zaman ayarlarini kontrol edin. Örnegin, eger NiCd tipi sarjli pil kullaniyorsaniz ve setup'iniz ona göre ayarliysa bunun degismis oldugunu göreceksiniz. Pil cinsi ayarini kullandiginiz pile göre ayarlayin...
A. G. Özisik
Back
Uzun süredir çok karsilastigim bir soru var. Standard bir kisisel bilgisayar (PC - personal computer) almak varken neden avuç-içi bilgisayarlara bu kadar çok para verelim? Bu cevabi vermek için önce yakin geçmisi incelemekte yarar var.
Yaklasik bes alti yil önce avuç-içi bilgisayarlara 1000 ABD dolarindan az olmayan bir bedel ödemek gerekiyordu. Bu dönemdeki son teknoloji ürünleri olan bugün yüzüne bakmadigimiz islemcilere sahip olan kisisel bilgisayarlari 3000 dolarin altinda görmek pek olanakli degildi. Oysa günümüzdeki rekabet ortami ve gelisen teknoloji fiyatlari asagiya çekti. Ancak, pentium islemcili kisisel bilgisayar fiyatlarinin 2000 dolarin altina inmesine ragmen bir avuç-içi bilgisayarin fiyati hala 600-700 ABD dolari arasinda. Bir organizer veya PDA (Personal Digital Assistant) ise 400-600 ABD dolari civarinda.
Bu rakamlar; bilgisayarin markasina, hafiza ve disk kapasitesine, hizina, içindeki programlara, PC ve çevre birimleriyle olan uyumuna, kullanim kolayligi ve diger özelliklerine göre degisiyor.
Görünen o ki kisisel bilgisayarlarin fiyatlari avuç-içi bilgisayarlara göre daha fazla ucuzlamis. Isterseniz biraz da bunun nedenleri üzerinde duralim. Dünyada kisisel bilgisayarlari üreten firma sayisi belki de yüzlerle ifade edilebilirken avuç-içi bilgisayarlar üreten firmalarin sayisi onlarla düsünülebilir. Bunun nedeni, bu ürünler her ne kadar eski teknoloji olarak bilinen 286 ya da alti islemcilerle çalisiyorsa da üretimleri yüksek teknoloji gerektirmektedir. Kisisel bilgisayarlarda bir kisitlama olarak düsülmeyen enerji, agirlik ve hacim minyatür bilgisayar üretiminde büyük bir engel olarak ortaya çikmaktadir. Bu da arastirma gelistirme masraflarinin arttiran önemli bir nedendir.
Kisisel bilgisayarlar, örnegin, sadece oyun oynamak amaciyla rahatlikla düsünülebilirken, avuç-içi bilgisayar kullanicilari çok daha farkli amaçlarla hareket ediyorlar. Kullanicilar arasinda isinin en azindan bir parçasini yanindan ayirmak istemeyenler, her yerde bilgi transferi yapma ihtiyaci olanlar, bilgisayarindaki piller ile en az 15 saat çalismayi düsünenler gibi daha farkli bakis açilari görünüyor.
Gelismis bir avuç-içi bilgisayarin 700 ABD dolari civarinda oldugunu kabul edecek olursak bu para karsiliginda hangi programlara sahip olabilecegimize bakalim. Elektronik tablo, ajanda, adres, telefon defteri, hesap makinesi, kelime islem, not defteri, veri tabani programi, modemle haberlesme programi, PC baglantisi ve dosya yöneticileri, finans programlari ve diger programlar. Yani, standard bir kisisel bilgisayarda yapilabilecek çogu isi bunlarla yapmak mümkün. Ama elbette bunun bir siniri var. Örnegin, bir dizayn uygulamasini çalistiramiyorsunuz ya da CD-ROM'lardaki gelismis multi-media programlari kullanamiyorsunuz.
Bugünlerde, 700 dolara 486 islemcili kisisel bir bilgisayar satin almak mümkün. Her ne kadar Pentium islemcilerden baska birsey düsünemiyorsak da bütçemiz yeterli degilse bu seçimi yapmak zorunda kalabiliriz. Bu bilgisayarlarla da, hizdan biraz fedakarlik ederek piyasadaki hemen hemen bütün programlar kullanilabilmekte. Ama herseyi yapabilen kisisel bilgisayarlar bazi seyleri yapamayan bir avuç-içi bilgisayardan çok mu iyi?
Bu sorunun cevabi tamamen sizin çalisma ve yasam tarziniza bagli. Avuç-içi bilgisayarlar, kisisel kullanim için gelistirilmis ürünlerdir. Bu nedenle de profesyonel uygulamalarin bu minyatür bilgisayarlarda çalismasini beklemek haksizlik olur. Avuç-içi bilgisayarlar kisisel yardimcilar olarak tasarlanmislardir. Ama buna ragmen büyük bilgisayarlarin yaptigi çogu isi yaparlar. Örnegin, hesaba yönelik isleri elektronik tablolara dökmek mümkündür. Zayif kaldiklari konu ise grafik agirlikli uygulamalardir ki, bunlar da zaten yüksek islemci hizi ile renkli ve kapasiteli gelismis mönitörlerin kullanimini gerektirir. Herhangi bir avuç-içi bilgisayarlarda bir dizayn programini kullanabilseniz bile hiz, ekran boyutlari ve kullanim rahatligi bu çalismayi çok da cazip kilmayacaktir. Gelecekteki islemcilerin boyutlarinin daha da ufalmasi, hizlarin artmasi ve enerji gereksinimleri gibi sorunlarin çözülecegi muhakkaktir. Ancak, bu durumda bile profesyonel isler için büyük monitörler ve diger çevre birimleri gerekecektir.
Bu dezavantajlara ragmen avuç-içi bilgisayarlar günümüzün vazgeçilmez yardimcilaridir. Herhangi bir seyahate kisisel bilgisayariniz götüremezsiniz. Eger tasinabilir bilgisayar kullanicisi iseniz bu sorunu büyük ölçüde asabilirsiniz. Ancak, özellikle isiniz çok yer degistirmenizi gerektiriyorsa avuç-içi bilgisayarlarin hayatinizi kurtaracagi anlari sikça yasabilirsiniz. Kesintisiz minimum 15 saat çalisabilen bir avuç-içi bilgisayari 3-4 saat çalisan bir tasinabilir bilgisayara tercih edeceginiz durumlar olacaktir. Ya da sürekli 3-4 kg. lik agirliktan bunalip 300 gr. agirliginda bir bilgisayari özleyebilirsiniz.
Eger avuç-içi bilgisayarinizla dünyanin her yerine faks çekebiliyorsaniz, Internet gibi dünya standardi olan bir iletisim agini bir sekilde kullanabiliyorsaniz, bütün hesaplarinizi yaninizda tasiyabiliyorsaniz, randevularinizin, ajandanizin ve diger kisisel bilgilerinizin de sürekli yaninizda olmasinin rahatligini hissedebiliyorsaniz dezavantajlari size çok da fazla görünmeyecektir. Örnegin, içinde PCMCIA tipi (kredi karti boyutlarinda) faks-modem karti olan bir HP 200LX bilgisayari ile Internet üzerinden bütün dünyaya elektronik posta yollayip almak, faks çekmek/almak mümkündür. Renkli, fotograf ve grafik agirlikli Web sayfalarina erisemeyeceksiniz ama asil arzunuz Internet üzerinde haberlesme ise bu çok da büyük bir engel degildir. Bir de buna cep telefonlarinin haberlesme avantajlarini eklerseniz tablo daha da etkileyici olmaktadir. Sadece bu kullanim tarzi bile bir çok insanin günlük hayatini kolaylastiracaktir.
Kullanici Sorulari
Pil kullaniminda nelere dikkat edilmeli?
Piyasada çesitli marka ve tiplerde piller mevcuttur. Pil seçimi bilgisayariniz için yaptiginiz önemli seçimlerden biridir. HP Palmtop PC'lerde iki tip pil kullanilmaktadir.
Birincisi, kalem pil olarak bildigimiz AA tipi 1.5 Volt'luk asil gücü saglayan 2 adet Alkaline pil. Ikincisi ise, kalem pilleri degistirirken hafizadaki bilgilerin korunmasini saglayan CR2032 koduyla satilan 3 Volt'luk Lithium pil. Bu pilleri satin alirken çesitli markalardan istediginizi seçebilirsiniz. Önemli olan pilin taze olmasidir. Taze bir CR2032 pilini yaklasik bir yil kullabilirsiniz. Yalniz AA tipi kalem pilleri degistirirken çabuk davranmalisiniz. Aksi takdirde o sirada enerji CR2032 pillerinden saglanacagi için bu pilin ömrü çok kisalabilir!
HP 200LX'in atasi olan HP 95 LX modeli sadece Alkaline pil ile çalisacak sekilde tasarlanmisti. Eger hala bu modeli kullaniyorsaniz baska bir pil kullanmamanizi tavsiye ederim. Yoksa bilgisayarinizdaki bilgileri kaybedebilirsiniz. Bunun da nedeni bilgisayarin içindeki enerjiyi seviyesini kontrol eden programin sadece Alkaline pili taniyacak sekilde programlanmis olmasidir. Örnegin, sarjli pillerin bu modelde kullanilmasi son derece sakincalidir.
HP 200 LX (ve bir önceki model olan HP 100LX'de) modelinde ise Alkaline pilin haricinde NiCd (nikel kadmiyum) olarak bilinen sarjli piller de kullanilabilir. Bu piller bilgisayarin içindeyken de sarj edilebilir. Bir tedbir olarak bu tür pillerin ayda en az bir kere tamamen bosaltip tekrar doldurulmasi üretici firmalarin ortak tavsiyesidir. Aksi takdirde pilin kapasitesini azaltici bir problem olan "hafiza yapma" olarak bilinen bir sorun ortaya çikmaktadir.
Bahsettiklerimiz disinda baska pil çesitleri de mevcuttur. Yalniz bu tip pilleri kullanmak sakincali olabilmektedir.
Yaninizda her zaman iyi durumda yedek pil tasimaniz bilgilerinizin güvenligini saglayacaktir.
Bir HP Palmtop PC kullanicisi en çok nelere dikkat etmeli?
Bence bir bilgisayardaki en önemli sey içindeki size özel bilgidir. Yüklediginiz programlari bir sekilde temin etmek mümkün oluyor ama aylarca ugrasip olusturdugunuz dosyalarinizi kaybederseniz bunu size kimse geri veremiyor. Bunun için bilgilerinizi yedekleyin! Bunu birkaç sekilde yapmak mümkün;
Bir PC'niz varsa muhakkak bir seri kablo ya da HP Connectivity Pack (baglanti paketi) edinin ve bilgilerinizi PC'ye yedekleyin.
Bir PC'niz yoksa PCMCIA tipi bir RAM kart ya da Flash Kart alin ve bilgilerinizi bu kartlara yedekleyin. Hem HP'nin hem de baska firmalarin çesitli kartlari var. Yalniz satin alirken mutlaka deneyin ve uygunlugundan emin olun. Özellikle flash kartlar enerjilerini bilgisayardan çektigi için sonradan yasanabilecek bir sorunu önlemis olursunuz.
En önemli bilgilerinizi ayrica bastirarak baska bir ortamda saklayin. Bilgisayariniz bir kazaya ugrarsa ya da kaybolursa herseyi kaybetmemis olursunuz.
Avuçiçi-bilgisayarlar virüslerden etkilenir mi?
Evet! Bu her bilgisayar da oldugu gibi avuç-içi bilgisayarlar için de bu risk vardir. Yalniz bu kisisel bilgisayarlardaki kadar kolay degildir. Bir virüsün sisteme bulasmasi için temas gereklidir. Eger hiç kimse ile program ve bilgi alisverisinde bulunmuyorsaniz virüs riskiniz yoktur.
Ama baska bir bilgisayardan program çektiginiz anda PC'deki bir virüs size de bulasabilir. Bu baglanti; kablo ile, bir programin PCMCIA tipi kartla kopyalanmasiyla ya da modem araciligiyla olabilir. Virüsler de sonuç olarak bir programdir ve amaçlari zarar vermektir. Bu nedenle de baglanti kuracaginiz bilgisayarin temiz olmasina dikkat etmelisiniz.
Avuç-içi bilgisayarlarin hafiza yapilari kisisel bilgisayarindakinden farklidir. Bu nedenle hafizayi etkileyen virüsler sisteme girse bile etkili olmayabiliyorlar. Ama bir DOS programi kullanmaya baslamissaniz ve program da virüs varsa bu diger programlara da siçrayabilir. Avuç-içi bilgisayarin asil programlari ROM'da (Read Only Memory - silinemeyen hafiza) korundugu için onlara virüs bulasma riski yoktur. En kötü durumda ise bilgisayari formatlayarak ilk güne dönmeniz mümkündür.
En emin yol baglanti kurulacak diger bilgisayarlarin iyi bir virüs kontrol programiyla korunduguna emin olmak ve orijinal olmayan programlari kullanmamaktir.
A. G. Özisik
Back
Türkiye avuçiçi bilgisayar piyasasina yeni giren ilginç bir bilgisayardan bahsetmek istiyorum. EXIM A.S.'nin bu piyasaya sundugu bir çok ürün var. Ancak, türünün karakteristik özelliklerini tasiyan bir bilgisayar oldugu için Telxon PTC-1134 modelini incelemek sanirim uygun bir seçim olacak.
Telxon bilgisayarlari kisisel kullanimdan çok firmalara hitap ediyor. Belki bu nedenle, belki de diger avuç-içi bilgisayarlara göre yüksek olan fiyatlari nedeniyle çogumuzun gözüne pek de çarpmamis olabilirler. Ancak, sasirtici özellikleri nedeniyle ilginizi çekecegini saniyorum.
Kalem tabanli bir bilgisayar; Telxon PTC-1134
Bu ürünü test etme imkanim olmadi. Bu nedenle kullanimla ilgili olarak birseyler yazamayacagim ancak genel olarak teknik özellikleri hakkinda bilgi vermek istiyorum.
Yaklasik bir kilo agirligindaki bu bilgisayarin en çarpici özellikleri söyle;
- 486SLC islemci
- 50 MHz hiz
- minimum 4 MB RAM
- diger bilgisayarlarla telsiz ve modemle haberlesme olanaklari
- barkod okuma cihazlari baglantisi
- yazici baglayabilme
- çesitli aksesuar ve genisleme olanaklari
Bu cihazi bir anlamda tek elimize sigabilen bir notebook bilgisayar olarak düsünebiliriz. Bu bilgisayardaki uygulama ortamlari arasinda Windows 95 gibi çogumuzun tanidigi bir isletim sisteminin oldugunu da söylersek sanirim tabloyu daha da güzellestirmis olacagiz.
Evet! Elinizde tam anlamiyla kisisel bir bilgisayar. Hizi, kapasitesi ve çevre birimleriyle...
Iste teknik bilgiler;
Islemci;
486SLC microprocessor,
50 MHz hiz,
Hafiza;
RAM 4, 8 veya 12 MB standard,
EPROM'u 2 MB (istenirse 4 MB'a kadar genisleyebiliyor) ,
Sistem EPROM'unun 256 KB'i MS-DOS için ayrilmis,
EPROM'un kalani kalem tabanli uygulamalar için kullaniliyor,
Disk;
20, 40 veya 60 MB (uncompressed - sikistirilmamis),
5, 10, 20 veya 40 MB'lik PCMCIA tipi hafiza karti kullanabiliyor,
Genisleme;
Bir adet Type II / III PCMCIA girisi,
Disk; 5 - 40 MB arasinda degisiyor (yukarida bahsedildigi gibi)
Ölçüler;
21.3 x 13.7 x 5.6 cm,
Agirlik 1 kg,
Enerji ihtiyaci;
7.2 V'luk 1400 mAh kapasitesindeki NiCd (nikel kadmiyum) pilden karsilaniyor,
Bir sarj 8-12 saat arasinda kullanim süresi veriyor,
Harici bir sarj cihazi kullaniliyor,
DC akim girisi 18V, 800mA,
Ayrica araba adaptörü mevcut,
Enerji tasarrufu ve yönetimi fonksiyonlari var,
Monitör;
Monokrom 15.2 cm, VGA,
Transflective LCD (sivi kristal ekran),
12.5 x 9.5 cm aktif ekran alani,
640 x 480 pixel çözünüm,
64 gri tonlama,
Kontrast ve parlaklik ayari,
Geri plandan gelen isik siddeti bir programla ayarlanabiliyor,
Kalem;
Ergonomik Plastic Stylus,
Elektromanyetik bir digitizer olan monitör üzerinde çalisiyor,
Hem bir fare olarak kullaniliyor hem de yazi yazilabiliyor,
Isletim sistemi (EPROM'da) ;
MS DOS 6.22,
Telxon'a özel enerji tasarrufu programi ilavesiyle,
Uygulama platformalari;
MS Windows95,
MS Windows for pen computing,
Penright for Windows,
Penright 3.6,
PenDOS 2.2,
Uygulamalar için PCMCIA kart girisi destegi,
Uygulama programlari;
Client / Server uygulamalari,
RF Terminal Modes,
3270
5250
ANSI / VT220
MS Windows uygulamalari,
Visual Basic
Visual C++
Bar Kod tarayici;
Lazer tarayici modülü,
El tipi lazer veya kalem tarayici,
Yazicilar;
EIA-232 çikisindan,
Iletisim;
2.4 GHz veya 900 MHz Spread Spectrum Transceiver,
2.4 GHz radyo dalgalariyla,
2.400 ile 2.4835 GHz frekanslarinda 2M bps'e kadar veri transferi
900 MHz radyo dalgalariyla,
902 ile 928 MHz frekanslarinda 860 KBps'e kadar veri transferi,
Diger Telxon Spectrum modelleri ile,
bir MicroCellular network'de (agda) çalisabiliyor,
Modem (ayrica alinmasi gerekiyor),
V.22bis PCMCIA, 2400 bps kart,
V.32bis PCMCIA, 14400 bps kart,
V.34bis PCMCIA, 28800 bps kart,
Aksesuarlar;
Mikrofon,
Ses kontrolu yapilabilen hoparlör çikisi,
Hizli sarj adaptörü,
EIA 232 seri çikis,
DC enerji baglantisi,
AT tipi klavye girisi,
Güvenlik kilidi,
Öneriler;
Eger arastirma, test, üretim, pazarlama ve satis asamalarinda bilgi toplama gibi birçok elemanin ayni anda degisik mekanlarda çalismasini gerektiren bir isiniz varsa ve bu elemanlarin topladigi güncel bilgiye aninda ihtiyaç duyuyorsaniz Telxon bilgisayarlari size çesitli çözümler sunuyor.
A. G. Özisik
Back
Bir avuç-içi bilgisayar mi almali yoksa kisisel bir bilgisayar mi? CHIP Mayis 96'da incelemeye basladigimiz bu konunun hala kafalari kurcalamaya devam ettigi anlasiliyor. Bu sorunun cevabi daha önce de degindigimiz gibi kisiseldir ve herkes için farkli bir çözüm vardir. Bilgisayar almadan önce dogru bir karar verebilmek için bazi sorulara cevap bulmak iyi bir baslangiç olacaktir;
Öneriler;
1. Ihtiyaçlarinizi iyi tesbit edin ve avuç-içi bilgisayarlarin neler yapabilecegini iyice ögrenmeye çalisin. PDA (personal digital assistant) veya organizer'lar ile avuç-içi bilgisayarlar (palmtop PCs) farkli özelliklere sahiptir. Her iki cins de databank'lardan çok daha fazla özelliklere sahiptir.
2. Kisa ve orta vadeli gelecekte nelere ihtiyaciniz olabilecegini düsünün. Yani en fazla 1 - 3 yil arasindaki bir gelecek için plan yapin. Uzun vadeli planlarin bilgisayar dünyasinda bir anlami yoktur. Üç yil sonra bugünkü en iyi bilgisayarin bile tarih olacagini unutmayin.
3. Piyasa arastirmasi yaparak ihtiyaçlariniza cevap verebilen teknik özelliklere sahip ürünleri bulun (Cevap bulamadiginiz sorular için kösemiz size açiktir).
4. Degerlendirmeniz sonunda birden fazla bilgisayar varsa fiyat / performans oranlarina bakin.
5. Ürünün arkasindaki satici firmanin ve markanin güvenilir olmasina dikkat edin.
6. Garanti süresini mutlaka ögrenin.
7. Servis hakkinda bilgi edinmeye çalisin.
8. Aksesuar ve çevre birimlerinin neler oldugunu sorun. Bilgisayarin kullandigi çevre birimleri önemlidir. PCMCIA kartlar, yazicilar, modemler, network baglantilari vs gibi. Çevre birimlerinin mümkün oldugu kadar bilgisayar dünyasinda standard olarak kabul edilen ürünler olmasina çalisin. (Örnek; iki modelden biri daha ucuz ama kendine özel aksesuarlar kullaniyorsa digeri ise daha pahali ama piyasa satandardinda aksesuarlarla çalisiyorsa ikinciyi tercih etmek daha dpgru olacaktir. Bu seçim sizi tek bir markaya baglanmaktan korur.)
9. Benzer ürünleri kullananlarla konusun.
10. Bilgisayari asla bir yatirim olarak düsünmeyin. Aldiginiz herseyin fiyati kisa bir süre sonra yari yariya düsecektir. Ihtiyaciniza göre bilgisayar alin.
Özetle;
Bilgisayarlar elbise gibidir. Kisisel ihtiyaçlara göre degisirler ve bu nedenle de herkese uyan bir formüle baglanamazlar. Önemli olan ihtiyaçlarinizi ortaya koyabilmektir. Yoksa, bilgisayar kullanimi bir fantaziden öteye gidemez.
Avuc-ici Bilgisayarlardan Ne Beklemeli?
Sikça yasadigim tecrübelerden birini aktarmak isterim. Avuç-içi bilgisayarlarla ilgili deneyimlerimi ve düsüncelerimi soranlar oluyor. Önce insanlar bu minyatür bilgisayarlarin kabiliyetlerinden etkileniyorlar. Sonra da hayretler içinde bir kaç soru soruyorlar. Son olarak da bazen (neyseki her zaman degil) söyle bir tepki aliyorum;
- Bu cihaz çok güzel bir sey, ama keske biraz daha büyük olsaydi!
Bu yakinmanin bilgisayarin hiçbir özelligi ile ilgisi olmadigini belirtmek isterim. Sadece, keske bu minyatür bilgisayar biraz daha büyük olsa demek istiyorlar. Garip degil mi? Yillardir bu cihazlari ufaltmak için yüzbinlerce dolar ve binlerce saat emek harcayanlar bu sözleri duysalar her halde bir anlam veremezlerdi. Bunun aslinda anlami sudur. Bu bilgisayar çok iyi ama, ufacik bir sey oldugu için kimse bunun ciddiyetini takdir etmemektedir. Bir baska deyisle kocaman bir bilgisayardan çikan sonuçlar çok daha olumlu bir etki uyandirmaktadir. Cebinizdeki bilgisayar ne yaparsa yapsin bazi insanlara yaranamamaktadir!
Bu düsünce aslinda, bilgi toplumuna uyumlu bilinçle, çagin disinda kalmak arasindaki mesafe ile ilgilidir. Maalesef, günlük hayatimizda yasadigimiz çogu sey görüntü ya da aktüel deyimiyle imaj üzerine oturtulmustur. Bir an için eski günleri hatirlayalim. Buzdolaplarinin evlerimize yeni girdigi günleri. O dönemlerde birçok evde buzdolabi gösterilecek bir sey olarak düsünülürdü, kullanilacak birsey degil! Salonlarin bas köselerinde durur, antik heykeller kadar degerli olduklari zannedilirdi. Neyseki zaman içinde buzdolabi kültürünü hazmettik. Sanirim artik hiç kimsenin evindeki bulasik makinesi salonda durmuyor. Yavas yavas neyin nerede kullanildigini ögreniyoruz. Bu kimsenin suçu degil aslinda. Teknolojiyi kendi bünyemizde üretemezsek teknolojinin kültürünü de sindiremememiz dogaldir. Zamanla bu dünyadaki (hatta umarim evrendeki) yerimizi hazmedip komplekslerimizden kurtulacagiz. Ihtiyacimiz neyse ona göre hareket edecegiz. Islemci hizi yavas da olsa, NASA'daki bilgisayarlarla bir avuç-içi bilgisayarin iki kere ikinin cevabini dört bulmasini yadirgamayacagiz. Ciddiyet boyutla ya da görüntüyle degil gerçeklerle ölçülür olacak...
Gelecek
Daha simdiden beyin dalgalarini okuyabilen ve düsüncelere cevap verebilen bilgisayarlarin tasarimi üzerinde çalismalar yapiliyor. Bilgisayar ve suni zeka (artificial intelligence - A.I.) beraber konusuluyor. Insan davranislarinin bilgisayarla simülasyonu (taklidi) ürerinde çalisiliyor. Gelecek, çogumuz için bugünden kestirilemeyecek gelismelere hazirlaniyor. Avuç-içi bilgisayarlar gittikçe daha fazla önem kazanacak gibi gözüküyor. Enerji sorunlari ve islemci performanslarindaki olumlu gelismeler onlari belli alanlarda kisisel bilgisayarlara rakip haline getirecektir. Simdiden PCMCIA tipi kredi karti büyüklügündeki kartlarda 80 MB'dan fazla bilgi saklamak mümkündür. Gelecekteki teknoloji çogumuzun bu cihazlari kullanabilecegi bir dünyayi simdiden hissettirmektedir. Çevre birimleri ile olan kablosuz haberlesme teknikleri (kizilötesi ya da radyo dalgalariyla iletisim gibi) daha da gelisecek ve belki de cebinizdeki bilgisayarla herhangi bir monitör, yazici, klavye ve diger birimlerle haberlesmeyi zahmetsizce yapabilecegiz. Önemli olan tek sey ana islemci olacak ve bizler sadece onu tasiyacagiz. Bankalarda, okullarda, hastanelerde, evlerde, isyerlerinde ve belki de sokaklarda bugünkü telefonlarin yerini monitörü, yazicisi, veri giris birimleri olan cihazlar alacak. O zaman gereksiz agirliklari tasimaktan kurtuldugumuz gibi islerimizi de her yerde yapabilecegiz. Hayal gibi mi görünüyor? Bizler için belki, ama bilgi toplumlari benzer sistemlerin tasarimlari üzerinde kafa yoruyorlar.
Cebimizdeki bilgisayarlar sadece bügüne ait bir cihaz degil. Içlerinde gelecege ait birçok iz de var...
A. G. Özisik
Back
OmniGo 700LX
Hewlett-Packard firmasi (HP) bir kaç ay önce yeni bir avuç-içi bilgisayari duyurdu. OmniGo 700LX. Türkiye'de ise, 9 Nisan tarihinde Istanbul'da düzenlenen HP Info Day ile ilk olarak Türkiye'deki kullanicilara tanitildi.
Bu bilgisayar, yine HP firmasinin bir ürünü olan HP 200LX bilgisayarinin bütün özelliklerine ve fonksiyonlarina sahip. Ilave olarak, içine entegre edilmis bir Nokia haberlesme kartiyla geliyor. OmniGo 700LX üzerine Nokia 2110 cep telefonu takilabilecek sekilde tasarlanmis. Cep telefonu ayrica satin aliniyor ve kendisi için hazirlanmis özel yere takiliyor. Bu tasarim sayesinde bilgisayar ve cep telefonunu tek parça olarak tasimak mümkün. Isterseniz tabi ki cihazlari ayri ayri da kullanabiliyorsunuz.
OmniGo 700LX sürekli seyahat halinde olan ya da zamaninin önemli bir kismini ofis disinda geçiren ve bu zamanlarda çesitli haberlesme olanaklarindan yararlanmak isteyenler için gelistirilmis. Fax göndermek ve almak, SMS (Short Message System) ile kisa mesajlar göndermek ve almak, dosya ve elektronik posta göndermek ve almak ile konusarak haberlesmek isteyenlere tek bir üründe bütün bu olanaklari sunuyor.
OmniGo 700LX'un atasi olan 200LX ise hala piyasada. Cep telefonunun sagladigi olanaklara ihtiyaç duymayanlar için.
OmniGo 700LX'in agirligi 397 gram (piller dahil). Ölçüler 8.7 x 18.3 x 5.7 cm.
Içinde bütün gerekli programlar hazir olarak geliyor. Bunun disinda kullanmak istediginiz programlar varsa yükleyebiliyorsunuz. Içindeki programlar söyle;
ILETISIM PROGRAMLARI;
Fax;
EIA/TIA class 2 PC-Fax standardlarini destekliyor.
SMS;
ETSI 07.05 SMS protokolunü destekliyor.
Mesajlar 160 karakter uzunlugunda olabiliyor.
Veri;
Dosya ve elektronik posta transferi 9600 bps hizinda yapilabiliyor.
Ses;
Nokia 2110 ile normal olarak cep telefonuyla konusma yapilabiliyor.
cc:Mail
Bir servis saglayici üzerinden elektronik mesaj gönderimi ve alimi yapilabiliyor.
PC baglantisi;
Laplink (Traveling Software firmasinin ürünü) baglantisi ile kisisel bilgisayarlarla bilgi alisverisi yapilabiliyor.
DIGER PROGRAMLAR;
Bu bilgisayar HP 200LX ile ortak bir çok özellige sahip oldugu için onunla ilgili CHIP Mart 96 sayisinda bahsettigimiz özellikler büyük ölçüde geçerli. Bu özellikleri hatirlayacak olursak;
Lotus 123 (versiyon 2.4) elektronik tablo;
Dünyadaki en meshur elektronik tablo programlarindan biri. Formül ve yazilarinizi 256 kolon ve 8192 satirlik tablolarda hazirlayabilirsiniz. Excel ve QPro gibi diger elektronik tablolama programlarina aliskin olsaniz bile bu programi kolaylikla kullanabilirsiniz. Ayrica, Lotus 123 dosyalarinizla bu programlar arasinda dosya transferi yapabilirsiniz.
Makrolariyla (Lotus'un program dili) tablolariniz için program yazabilirsiniz. Çalismalarinizi grafiklere dönüstürebilirsiniz. Yogun düzenli bilgileriniz için veri tabani (data base) fonksiyonlarindan yararlanabilirsiniz. Dosyalariniz arasinda bag (file link) olusturabilirsiniz.
MS DOS 5.0
Bu bilgisayar, atasi HP 200LX gibi DOS 5.0 (Disk Operating System) isletim sistemi ile çalisiyor. Kisisel bilgisayarlardan aliskin oldugumuz DOS fonksiyonlarinin çogu kullaniminiza hazir.
Kisisel bilgisayarlarda kullanilan CGA uyumlu programlarin çogunu OmniGo 700LX'e yükleyip çalistirmak mümkün. Örnek olarak, Flight Simulator gibi kapsamli bir oyunun bile bu minyatür bilgisayarda çalistigini söylersek bu konuda bir fikir vermis oluruz.
Pocket Quicken;
Nakit akisini oldukça detayli bir sekilde takip edebileceginiz bir program. Dönem bazinda gelir ve gider raporlari almak mümkün. Parasal hareketleri çesitli kategorilere ayirarak her alandaki harcamalari ayri ayri takip edebilirsiniz. Eger kisisel bir bilgisayariniz varsa (PC - personal computer) ve Quicken'i kullaniyorsaniz OmniGo 700LX'deki dosyalarinizi kisisel bilgisayariniza yükleyebilirsiniz.
Appointment Book (zaman yönetimi)
Bir ajanda programindan bekledikleriniz burada var. Günlük, haftalik, aylik ve alti aylik takvimlerle çalisabiliyorsunuz. Zamana bagli olmayan islerinizi takip etmeniz için bir ToDo (yapilacak isler) listesi var. Belirli bir gün içinde yapilmasi gereken ama saati belirsiz olan olaylar için Event (olay) fonksiyonu ajandadan beklenenleri tamamliyor.
Birkaç ajanda da çalisip bunlari Merge ile birlestirmek ya da Extract ile kisaltmak mümkün. Password ile ajanda dosyanizi sifreleyebilirsiniz. Yasgünü, yildönümleri, aylik ödemeler, haftalik isler gibi kendisini tekrarlayan isleri bir kere yazip istediginiz kadar tekrarlatabiliyorsunuz. Isterseniz günlük, haftalik, aylik, yillik yada düzensiz tekrarlamalari (örnegin, her iki ayda bir, o ayin ilk pazartesi günü yapilacak isleriniz varsa) kolayca kaydedebiliyorsunuz.
Phone Book (adres, telefon defteri)
Kisi ve firmalarin bilgilerini kontrol altinda tutmak için çok kullanisli bir program. Isim, telefon ve fax numaralari, ünvan, sirket adi, is, ev ve internet adresleri gibi bilgileri kaydetmeniz ve bunlara notlar eklemeniz mümkün. Bunun disinda, bu adresleri belirli kategorilere ayirarak düzenleyebiliyorsunuz
Subset (alt küme veya grup) fonksiyonu ile sadece belirli bir sirkete, sehre, posta koduna, meslege ya da baska bir özellige ait kartlari (ya da isimleri) biraraya getirmeniz saglaniyor. Böylece yüzlerce telefon numaraniz bile olsa adini unuttugunuz bir kisiyi çalistigi firmadan ya da mesleginden kolayca bulabiliyorsunuz.
HP financial calculator (hesap makinesi)
Çok gelismis bir hesap makinesi var. Baslica fonksiyonlari sunlar;
Paranin zaman göre degeri Time Value of Money ve Cash Flow,
Business % ile yüzde hesaplari,
Solver ile her türlü formül ve grafikleri,
Statistics ile verilerin ortalama, median, standard sapma, toplam, minumum ve maksimum gibi istatistikleri,
Conversions ile döviz, uzunluk, alan, hacim, agirlik, derece çevirmeleri,
Math ile logaritma, trigonometri, derece ve koordinat hesaplari,
Date ile günler arasindaki hesaplar,
Arithmetic ile temel islemler,
Hesaplar hem normal hesap makinelerinde hesap yaptigimiz sekilde hem de HP'ye özgü bir hesap standardi olan RPN (Reverse Polish Notation) ile yapilabiliyor. RPN ile hesap yapmak özellikle karisik hesaplarda hiz kazandiriyor. Hesaplar içindeki ara asamalari görmek mümkün oluyor.
MEMO (kelime islem - editör)
Yazilariniz, mektuplariniz ve raporlarinizi yazabileceginiz bir program. Yazilarinizi isterseniz Bold ile koyulastirip underline ile önemli yerlerin altini çizerek saklayabiliyorsunuz. Eger, baska bir kelime islem programini kullanmak istiyorsaniz dosyanizi ASCII formatinda transfer edebiliyorsunuz.
Yazilarinizi sifreleyerek koruyabiliyorsunuz. Bir dosyada çalisirken; Lotus, Phone Book, Appointment Book, Note Taker, Data Base gibi baska bir uygulamadan belirli bir alani Copy-Paste ile kopyalayip-yapistirmak veya baska bir dosyayi Insert ile yazinizin içine almak mümkün.
Notetaker (not defteri)
Kelime islem programini kullanmayi gerektirmeyecek kisa notlar almak ve düzensiz bilgileri saklamak için hazirlanmis bir program. Isterseniz bu notlari konulara göre siniflandirmaniz ve degisik dosyalarda saklamaniz mümkün.
Database (veri tabani)
Herhangi bir konuda belirli bir düzendeki yogun bilgilerinizi saklamak için. Data Base'i tamamen kendi isteginize göre olusturabiliyorsunuz. Degisik alanlar açip bilgileri cinslerine göre alanlarda saklamak, aratmak ve yazicidan bastirmak mümkün.
Filer (dosya yöneticisi)
Bu programlar dosyalar arasinda kopyalama, tasima, silme, dosya adi degistirme, dosyalarin yedegini alma, dizinler (directory) üzerinde islemler, yazicidan dosya bastirma, dosyalarin içindekileri görme, PCMCIA tipi kartlari formatlama, filtreleme ve diger bilgisayarlarla baglanti kurma gibi islemler yapilabiliyor.
Bunlar disinda;
World Time ile dünya saatleri, Application Manager ile Windows benzeri ikonlarla (figürler) çalisma, System Macros ile çesitli islemleri otomatiklestirme ve Setup ile yazici, gün-saat formati, alarm sesi ayari, ekran koyulugu, hafiza ayarlari, pil tipi seçimi gibi temel sistem ayarlari yapilabiliyor.
Uygulamalarina genel olarak degindigimiz HP OmniGo 700LX'in donanim özellikleri ise söyle;
Hafiza;
4 MB ROM (içindeki programlar için)
2 MB RAM (kullaniciya açik hafiza + disk kapasitesi)
PCMCIA versiyon 2.0 tip II kartlarla disk 80 MB'a kadar artabiliyor
Islemci;
IBM PC/XT yapisi
Intel 80186 islemci
7.9 Mhz hiz
Monitor;
CGA uyumlu FSTN sivi kristal
80 kolon x 25 satir
600 x 200 pixel (nokta)
zoom özelligi
Klavye;
QWERTY tuslar (standard PC klavyesindeki gibi)
Ayrica nümerik tuslar
10 fonksiyon tusu (PC'lerdeki gibi)
8 uygulama tusu (içindeki programlara kolayca ulasmak için)
Giris-cikis;
RS232 seri baglanti (bilgisayarlara ve yazicilara baglanti için)
Kizilötesi (infrared) baglanti 115 Kbps hizinda
Yazici sürücüleri (HP LaserJet, Epson FX-80, IBM ProPrinter)
PCMCIA kart girisi
Connectivity pack ile PC baglanti programi
Enerji;
2 kalem pil; AA NiCd tipi 1.2V veya AA 1.5V Alkaline pil
1 adet CR2032 tip lithium pil 3 Volt (hafizadaki bilgilerin korumasi için)
Ilave AC adaptor (ayrica satin aliniyor)
Kisisel bilgisayar kullanicilarinin çok kullandigi Windows altinda çalisan programlar bu bilgisayarda çalismiyor ama OmniGo 700LX içindeki bütün programlari PC'ye transfer ederek Windows altinda kullanmak mümkün. Yani isterseniz çalismanizi OmniGo 700LX'de hazirlayip PC'nize aktarak istediginiz programa transfer edebilirsiniz. Tersi de mümkün. Çalismalarinizi PC'de hazirlayip daha sonra OmniGo 700LX'in kullandigi formatlara çevirebilirsiniz. Bu islemler için ya HP'nin Connectivity Pack programini ya da diger baska firmalarin programlarindan birini satin almalisiniz.
Bütün bu özelliklerin disinda OmniGo 700LX'de çesitli dillerde çalismak mümkün. Türkçe de bu dillerin arasinda.
HP'den temin edebileceginiz baslica aksesuarlar ise sunlar;
PCMCIA tipi flash disk kartlar. Kapasiteleri 1.8, 5, 10, 20 ve 40 MB. PC ve Macintosh baglantisi için Connectivity Pack programi, kablo ve adaptörler. Bunun disinda degisik firmalarin üretigi bir çok yazilim ve aksesuar var. Ancak, ne yazik ki bu aksesuarlarin çogu ülkemizde satilmiyor.
Son olarak;
Eger HP OmniGo 700LX'in sundugu cep telefonu üzerinden haberlesme olanaklarina ihtiyaciniz yoksa diger bir model olan HP 200LX yukaridaki anlatilan diger bütün fonksiyonlari size saglamaktadir. Ayrica, HP her iki modelde de PCMCIA fax/modem karti ya da harici bir fax/modemle haberlesmenizi yapabilirsiniz. Iki bilgisayar arasindaki tek temel fark OmniGo 700LX'in cep telefonu üzerinden fax/modemi kullanmaniza olanak vermesidir.
Yazinin hazirlandigi zaman GSM hatlari hala data transferini desteklemiyordu. Bunun anlami, bir HP OmniGo 700LX satin alsaniz bile bugün için cep telefonu üzerinden fax/modem kismini kullanamayacaksiniz demektir. Eger bir harici fax/modeminiz varsa onu bilgisayarin seri çikisi (RS-232 port) üzerinden normal telefon hatlariyla kullanabilirsiniz.
Bahsettigim sorun sadece ülkemizdeki haberlesme altyapisinin bugün için OmniGo 700LX'in sundugu haberlesme hizmetini kullanmamiza imkan vermemesi. Bu sorun uzun süredir gündemde olmasina ve çözümü konusunda bir isik görünmemesine ragmen HP yetkilileri bu konunun kisa bir süre içinde çözülecegi umudundalar. Bu konudaki en saglikli cevabi sanirim TURKCELL yetkilileri verecektir.
Bu gecikmeler yüzünden ülke olarak çok degerli olan zamani kaybetmekteyiz. Uzun süredir piyasada olan cep telefonlari ile dünyada bu teknolojiye paralel gelisen veri transferi ve Internet gibi diger iletisim standardlarinin yayginlasamayisi nedeniyle bir çok bilgisayar kullanicisinin ihtiyaci olan (konusma haricindeki) kablosuz haberlesmeyi kullanamamaktayiz. Eger teknik gelismelere olan adaptasyonumuz bu hizla giderse sonunda Internet'i veya cep telefonu üzerinden faks göndermeyi birakip postalarimizi, fakslarimizi, Web sayfalarimizi veya programlarimizi güvercinlerin ayaklarina baglayarak göndermeye baslayacagiz.
Herseye ragmen, HP OmniGo 700LX'in sundugu fonksiyonlar o kadar çok ve zevkli ki onlari kullanmak için bu gecikmelerden kaynaklanan zamana ihtiyaciniz olacak.
A. G. Özisik
Back
Zaurus ZR 5800 PDA (Personal Digital Assistant - Kisisel Dijital Yardimci) kategorisindeki en gelismis ürünlerden biri. Saglam ve güzel bir tasarimi var. Elinize aldiginizda uzun yillar kullanabileceginiz bir bilgisayar oldugunu hissettiriyor. Ilginç özellikleri var Zaurus 5800'ün. Bunlardan ilki kalem tabanli olmasi. Kolayca erisilebilen kalemini yuvasindan çikarip ekranin sag ve sol kenarlarina dizilmis ikonlara dokunarak hemen çalismaya baslayabiliyorsunuz. Ekranla kalemin çok hafif bir temasi istediginiz fonksiyonu harekete geçirmek icin yeterli oluyor.
Ikinci ilginç özelligi ise backlight adiyla sunulan ekran aydinlatmasi. Ilgili tusa basildiginda hafif yesil bir isik ekrani aydinlatiyor. Isigin yetersiz oldugu yerlerde ekrani rahatlikla görmenizi sagliyor.
Bunlarin disinda artik yavas yavas organizer'larda standard olmaya baslayan özellikler de var. Örnegin, elektronik posta ve fax gönderme ya da kisisel bilgisayarlara baglanip bilgi transferi yapabilme özelligi gibi. Microsoft Excel 4.0 uyumlu elektronik bir tablo kullaniminiza hazir durumda. Microsoft Word uyumlu kelime islem programi ise yazilariniz için.
Bilgisayar kapasitesini genisletmek için SRAM kartlar olarak bilinen pil destekli hafiza arttirma kartlari ya da Flash kartlar olarak bilinen pilsiz kartlar kullanilabiliyor. PCMCIA (Personal Computer Memory Card International Association) standardiyla uyumlu kartlarin çogunlukla kullanilabilecegi belirtiliyor. Hafiza kartlari disinda iletisim için fax modem kartlari ve diger kartlar da kullanilabiliyor.
Teknik özellikleri ise söyle;
- 2 MB RAM. Bu hafizanin 1.624 MB'si kullaniciya disk olarak sunuluyor. Kalani ise kisisel bilgisayarlardaki RAM gibi çalisma esnasindaki hafiza olarak kullaniliyor.
- CPU 16 bit islemci.
- Klavye QWERTY tipinde
- Boyutlar 170 x 100 x 25.4 mm. Agirlik 390 gr.
- Monitor 320 x 240 noktali (dot matrix) sivi kristal ekran.
Enerji 2 adet AA tipi Alkaline kalem pille saglaniyor. Katalogunda bir çift yeni pille 35 ile 70 saat arasinda çalisilabilecegi belirtiliyor. Bu süre ise, ekran aydinlatmasi ve diski kullanmayla dogru orantili olarak azaliyor. Bir de CR2032 tipinde hafizadaki bilgileri koruyucu bir pil kullaniliyor. Bu pilin de 5 yila kadar ömrü oldugu belirtiliyor.Tabii bütün bu sürelerin sizin kullaniminizla dogru orantili oldugunu bir kere daha hatirlatmakta yarar var. Sürekli diski kullanirsaniz, ekran isigi açik olursa, pilleri degistirirken çok yavas davranip hafiza pilini zayiflatirsaniz sonuçlar bu rakamlarin çok altinda olacaktir. Bütün tasinabilir bilgisayarlarda piller için verilen süreler genellikle en az tüketime göre hesaplandigi için olabilecek kisa kullanim süreleri sizin için hayal kirikligi yaratmamalidir.
Kullanim;
Klavyede kisisel bilgisayarlardaki gibi ayri bir sayisal tus grubu yok. Bunun yerine rakamlari alfabetik karakterlerin hemen üstünde bulabiliyorsunuz. Bu sayede tuslari biraz daha büyük boyuta ulastirabilmisler. Eger rakamlarla sürekli islem yapmaniz gerekmiyorsa bu klavye tasarimi kullanici için bir avantaj anlamina gelebilir.
Ekran, degisik isik ortamlarinda rahatlikla okunabilecek sekilde tasarlanmis. Yalniz, ekranin karsisindaki isik, ortamdan daha aydinliksa ekranda yansima oluyor. Bu nedenle uzun süreli çalismalarda ortamdaki isik dagiliminin ayarlanmasi yararli olacaktir.
Programlar;
Activities (zaman yönetimi);
Zamana bagli randevu, yasgünü, hatirlatma gibi olaylarin girisi rahatlikla yapilabiliyor. PDA'larin en önemli görevlerinden biri olan bu fonksiyonda bütün bir yili, ayi, haftayi veya günü görmek mümkün.
Notes (notlar);
Çesitli notlariniz için. Not alirken digital ink (ekrana dokunularak yapilan çizimler) ile çizim yapilabiliyor ve bu çizimler contacts (adres gibi kisisel bilgileri kaydetmek için) veya data files'a (organize bilgilerin kaydedildigi veri tabani) baglanabiliyor (link).
Documents (dokümanlar);
Dokümanlara çizim eklemek mümkün. Doküman, içindeki hazir formatlarla mektup haline getirilebiliyor. Hatta mektup sayfasina kalemle imza dahi atabiliyorsunuz. Yazilar mektup formatina çevrilirken ingilizce terimler kullaniliyor. Bu nedenle, örnegin Chip'e mektup gönderecekseniz Sayin/Sevgili Chip yerine Dear Chip gibi basliyor. Ancak, bunu daha sonra Türkçe olarak düzeltmek mümkün.
Search (arama);
Bu fonksiyon ile bir defada aktiviteler, adresler (contacts), notlar (notes), outlines (gruplanmis bilgiler) ve dokümanlar (documents) gibi bütün bilgilerde istediginiz sözcükleri aratmak mümkün. Istenirse, örnegin, sadece belirli bir uygulama içinde arama yapilabiliyor.
Scrap book;
Scrap Book, çizimler ve el yazisi ile not almak icin kullaniliyor. Dilimize parça kitapçigi olarak biraz garip bir sekilde çevrilebilir. Bu adi almasinin nedeni ise bu uygulamadaki bilgilerin parça parça girilmesi. Bu islem günümüzde ofislerde çok kullanilan ufak not kagitlarina yazilan ve çizilen notlara benzetilebilir. Scrap Book içinde kolaylikla plan ve küçük haritalar da çizilebiliyor. Plan türündeki çizimleri daha da anlasilir kilmak için içinde binalar, cesitli yapilar, yollar ve isaretleri kapsayan hazir sekillerden olusan bir kütüphanesi var. Bu program sayesinde, adresinizi bilmeyen birine basit bir plan hazirlayip cadde ve sokaklari çizmek, isimlerini yazmak ve program içindeki hazir sekillerden ev, bina ve tesislerden istediklerinizi seçip plana yapistirarak anlasilir küçük bir harita olusturmak çok kolay. Zaurus'un fax modülünü de almissaniz bu çizimi hemen fakslayabilirsiniz.
Scrap Book'daki çizimler ve yazilar Contacts (is ve ozel temaslarinizi kaydetmek için), Data Files (düzenli kayitlar) ve Documents (yazilar) içinde kullanilabiliyor. Klasik PDA'lardaki gibi ajandaniza sadece isim, tel, adres girmek yerine o adresi çizerek ilgili isme yapistirabiliyorsunuz. Bu da unutulan adresler için iyi bir hatirlatici oluyor.
Filer (dosyalayici);
Çesitli bilgi ve dosyalarin bir araya getirilebildigi bir program. Avantaji, elektronik tablo haricindeki degisik tipteki bütün dosyalarin ayni yerde olabilmesi. Yani her dosyaya kendi programindan ulasmak yerine, seçtiginiz dosyalar Filer içine aliniyor ve buradan tek bir ekrandan dosyalara erisilebiliyor. Örnegin, herhangi bir isinizle ilgili telefonlari, notlari, semalari tek bir isim altinda toplamak mümkün. Filer, Windows'vari bir dosya yoneticisi degil. Ama zaten PDA'larda açik bir isletim sistemi ve dosya yöneticisi olmasi pek de aranan bir özellik degil. Bu tür ihtiyaçlari olanlar Palmtop PC (avuçiçi bilgisayarlar) modellerine yöneliyorlar.
Copy / paste (kopyala / yapistir);
Uygulamalar arasinda bilgi transferi yapilabiliyor. Herhangi bir yazi veya çizim ait oldugu uygulamanin içine mahkum degil. Bir bilgi bir kere istenilen yere girilip daha sonra diger uygulamalara kopyalanarak farkli sekillerde kullanilabiliyor.
Word list (kelime listesi);
Kisiye özel bir kelime defteri. Sik kullanilan kelimeleri buraya yazip daha sonra çagirmaniz için. Çagirdiginiz kelimeleri uygulamalara kolayca yapistiriyor. Bu sayede yazma süresi kisaltilabiliyor. Otuziki karaktere kadar olan sözcükler kaydedilebiliyor. Örnegin, Sharp'lilastiramadiklarimizdan gibi bir sözcügü çesitli uygulamalarda sik sik kullaniyorsaniz onu Word List'e bir kere yaziyorsunuz. Daha sonra bu kelimeyi baska yerlere yazmak istediginizde Word List'i çagirip bu kelimeyi seçiyorsunuz. Böylece uzun ve karisik sözcükleri yazmaktan kurtuluyorsunuz.
Outline;
Gruplanmis bilgiler için kullaniliyor. Hiyerarsik bir yapisi var. Doküman ise serbest formatta. Kredi karti, ehliyet ve sigorta numaralari, banka hesaplari, elbise ölçüleri gibi kisisel bilgileriniz bu kisimda saklanabiliyor.
Hesap makinesi;
On haneli. Bir de hafizasi var. Normal hesap makinelerindeki gibi rakamlar tuslaniyor veya ekranda resim olarak görünen hesap makinesinin tuslarina kalemle dokunarak islem yapilabiliyor. Baska uygulamalardaki rakamlar hesap makinesine tasinabiliyor.
Spreadsheet (elektronik tablo);
Aliskin oldugunuz elektronik tablo programlarina benzeyen bir program. Içinde hazir olarak gelen bazi tablolar var. Eger yapacaginiz çalisma bu tablolardan birine benziyorsa onlari kullanabiliyorsunuz. Bu kolaylik sizi bir çok formül yazip tabloyu tasarlama yükünden kurtariyor. Tabii istiyorsaniz tamamen kendinize özgü tablolar da yaratabiliyorsunuz. Örnegin, zamana bagli gelir ve gider akisi, çesitli programlar ve kisaca rakamlarla ilgili düzenli birçok çalisma bu program kullanilarak takip edilebiliyor. Programin içindeki hazir fonksiyonlarla istatistik, matematik, mantiksal analizler, zaman hesaplari, ekonomik ve diger hesaplar kolayca yapilabiliyor. Grafik çizdirilebiliyor. Grafikler Scrapbook ile kopyalanarak diger uygulamalara tasinabiliyor.
Bu tablolarin Microsoft Excel ile uyumlu olmasi bir diger avantaj.
Bilgi transferi;
MS Windows veya Macintosh ortamindaki bilgisayarlara ayrica satin alinan bir programla bilgi transferi yapmak mümkün. Yazilar RTF (Rich Text Format) veya TXT (text) formatinda. Veriler ise CSV (Comma Separated Values) formatinda transfer edilebiliyor.
Ayrica, diger Sharp'lara bilgi transferi yapmak mümkün.
Iletisim;
Standard olarak kablo baglantisiyla kisisel bilgisayar baglantisi yapilabiliyor. Bunun disinda, diger Sharp bilgisayarlariyla kizilötesi bilgi transferi yapabilme özelligini de unutmamak gerek.
Diger cihazlarla iletisim için Sharp CE-FM4 fax modem veya PC Card modem olarak sunulan aksesuarlardan birini satin almak gerekli. Bu programla faks göndermek mümkün. Terminal programiyla diger bilgisayarla iletisim kurulabiliyor. Bu baglantilara örnek olarak BBS'leri veya online Information Servislerini verebiliriz. Uzak bir yerdeki bilgisayarinizla da haberlesebilirsiniz.
Iletisim özellikleri içinde, CompuServe adiyla dünyada çok kullanilan ama ülkemizde pek taninmayan Internet benzeri bir aga da çabuk ulasmayi saglayan bir program hazir olarak geliyor. Bundan bir süre önce CompuServe'e Türkiye'de nereye baglanilabilecegini sordugumda Ankara ve Istanbul'da birer telefon numarasi vermislerdi. Uzun denemeler sonucunda bu numaralardan ikisine de baglanmak mümkün olmamisti. CompuServe'in ülkemizdeki tek baglantisi oldugu bildirilen SCITOR agi üzerinden hizmet verdigi söylenen bir kurulusun saatlik ücreti ise 18 Amerikan dolari olarak belirtilmisti. Eger, önünüzdeki bilgi çaginin engellerini asip da bir gün bu sisteme baglanabilirseniz bu rakami ödemeye de hazirlikli olmalisiniz.
Bahsettigim nedenlerle simdilik CompuServe baglantisina fantazi gözüyle bakabiliriz. Tabi bir yol daha var. O da direkt olarak yurt disina baglanmak. Kabarik cüzdan sahiplerine duyurulur!
Zaten bu ag çalissa da, Internet'te oldugu gibi posta güvercinleri hiziyla hizmet alinacagindan faydasi da tartisilir olacak. Bilgi çagini yasayan ülkelerin çogunda bir iletisim standardi haline gelen Internet ve benzeri aglarin bir gün ülkemizde de günlük hayatimizdaki yerini alacagini umuyorum.
Help;
Bilgisayarin içindeki fonksiyonlari açiklayan detayli bir yardim programi ingilizce olarak kullanimla ilgili bilgiler veriyor. Basiniz sikistigi zaman kataloglar yaninizda olmazsa basvurabileceginiz iyi bir kaynak.
Kullanim kilavuzu;
Eger (yine) ingilizceniz varsa cok rahatlikla ilerleyebileceginiz sekilde tasarlanmis. Dil sorununuz olsa bile sematik açiklamalari takip ederek birseyler yapilabiliyor. Teknosan A.S.'den sn. Bülent Balik bu konuda yardimci olacak bazi Türkçe kilavuzlarin hazirligi içinde olduklarini belirtti.
Özetle;
Zaurus'ta Bahsedilen özelliklerin disinda daha birçok kullanim kolayligi ve fonksiyon bulabilirsiniz. Özellikle ülkemizde cep telefonlari üzerinden veri akisi basladigi zaman Zaurus'un kablosuz bilgi transferi özelligi mevcut fonksiyonlarina degisik bir tat katacaktir.
Sharp, ZR-5800 modeliyle kendi kategorisindeki en iyi birkaç bilgisayardan biri olma yarisinda oldugunu gösteriyor.
A. G. Özisik
Back
Geçtigimiz yil boyunca avuç-içi bilgisayar kullanicilarinin çesitli konularda degisik sorulari oldu. Bu sorulardan bütün kullanicilari ilgilendirebilecek olanlari derleyerek siz kullanicilarin dikkatini sunmanin yararli olabilecegi kanisindayim.
Birçok bilgiyi içinde sakladigimiz ve bizler için çok degerli yardimcilar olan bilgisayarlarimizi biraz özen ve dikkatle kullanmak bizleri huzurlu bir bilgisayar kullanicisi haline getirebilir.
Belki de daha önce defalarca duydugunuz öneriler bunlar. Ancak, bir avuçiçi bilgisayar kullanicisi iseniz ya da olmayi planliyorsaniz bu notlari okumanizda yarar var.
Sorular ve Cevaplar
1. Avuç-içi bilgisayarinizdaki bilgileri yedeklemek için;
A. Kisisel bir bilgisayar (PC) üzerinden diskete veya hard disk'e,
B. Varsa PCMCIA (kredi karti) tipi RAM karta,
B. Varsa PCMCIA tipi Flash karta,
Blgilerinizi kopyalayabilirsiniz. Kisisel bilgisayariniz yoksa PCMCIA tipi hafiza karti edinmenizi siddetle tavsiye ederim. Bilgiler kaybolduktan sonra son pismanlik fayda etmiyor.
2. Eger avuç-içi bilgisayarinizda PCMCIA tipi bir kart kullaniyorsaniz;
Kartin tipi ve cinsi ne olursa olsun takarken veya çikarirken mutlaka bilgisayarinizi kapatin. Mümkünse, bütün uygulamalari kapatip ana ekrana geldikten sonra bu islemi yapin. Aksi takdirde bu islem sirasinda açik olan programlarin bilgileri kaybolabiliyor. Bazen de bilgisayar tamamen kilitlenip geçici bir süre için kullanilmaz hale geliyor.
3. AC ceryan adaptörü ve PCMCIA kartlari ayni anda kullanmak istiyorsaniz;
Bilgisayariniz ceryanda ve açikken kartlari takip çikarmayin. Bilgisayarinizi kapatarak kartlari daha sonra takin veya çikarin. Aksi takdirde kartinizda çesitli sorunlar ortaya çikabilir! Bu durumda kartinizdaki hatalari düzeltmek için formatlamak zorunda kalabilirsiniz ki bu da karttaki bütün bilgilerin kaybolmasi demektir.
4. Pil seçerken;
Kullanim kilavuzlarinda yazili pillerden baska pil kullanmamanizi öneririm. Ayrica yaninizda her zaman bir çift taze pil tasimanizi tavsiye ederim. Yedek pil olarak en uygunu son kullanma tarihi en az birkaç ay veya daha sonraki bir tarihte bitecek olan pillerdir. Kalem pillerde Alkaline piller piyasadaki en uzun ömürlü pillerdendir. Eger avuç-içi bilgisayarinizi aldiginiz tarihin üzerinden 1 yil geçti ise yedekleme piliniz her an bitebilir. Bu nedenle yaninizda 1 adet yedekleme pili bulundurmanizda yarar var...
5. Pil ömrü nasil uzatilir?
A. AC ceryan adaptörünüz varsa mümkün oldugu kadar onu kullanin.
B. Filer ya da File Manager olarak bilinen dosya yöneticisi programlarini kullanmadiginiz zaman kapali tutun. Filer'a girmek otomatik olarak seri çikisi açtigi için enerji tüketimi artar.
C. Ayni anda birden çok uygulama açtiysaniz uzun süre böyle çalismayin. Daha iyisi isiniz bittigi zaman o uygulamadan çiktiktan sonra digeriyle çalisin.
D. Fax / modem karti kullaniyorsaniz veya baska bir bilgisayara dosya veya bilgi transferi yapiyorsaniz, karti kullanirken AC adaptör kullanin.
E. Uzun süre bilgisayari kullanmayacaksaniz; flash kartiniz varsa çikarin ve bütün uygulamalari kapali tutarak ana ekranda olun. Flash kartlar enerjilerini bilgisayardan sagladiklari için tüketimi arttirirlar.
F. Oyun programlarini daha az kullanin.
6. Pil degistirirken;
A. Battery Low (pildeki enerji bitiyor) mesajini ciddiye alin.
B. Bütün uygulamalari kapatin.
C. Ana ekrana gelin.
D. Bilgisayarinizi kapatin.
E. Pilleri mümkün oldugu kadar çabuk degistirin (bu arada yedekleme pili kullanilir ve onun da kapasitesi fazla degildir)
7. Avuçiçi bilgisayariniz bir programda çalisirken kilitlendi ise;
Asagidaki yolu sirasiyla takip edin. Herhangi bir madde çalismazsa bir alttakini uygulayin.
Asagida bahsedilen tuslar her bilgisayarda olmayabilir. Bu durumda kullanim kilavuzundan kendi bilgisayarinizda böyle durumlarda hangi tuslarin kullanilabilecegini ögrenin.
A. Esc tusuna basin.
B. Ctrl + Break tuslarina sirasiyla ve ayni anda basin.
C. Ctrl + Alt + Del tuslarina sirasiyla ve ayni anda basin. Bilgisayariniz ana ekrana döner. O anda çalismakta oldugunuz dosya da hasar olabilir!
D. Ctrl + Shift + On tuslarina basin ve çikan mesaja NO diye cevap verin. Bilgisayariniz ana ekrana döner. O anda çalismakta oldugunuz dosya da hasar olabilir. Dikkat! Eger ekrandaki mesaja YES derseniz her sey silinir ve bilgisayarinizi aldiginiz güne dönersiniz.
E. Içindeki bütün pilleri çikarip biraz bekleyerek tekrar takin. Bilgisayar büyük ihtimalle içindeki herseyi silecek ve ilk aldiginiz güne dönecektir. Bu ancak en son basvurulacak yoldur.
F. Bunlarin hiçbiri çalismazsa servisi arayin.
Bu islemlerden herhangi biri en azindan son çalismanizin silinmesine neden olabilir. Bu nedenle en iyisi bu tür durumlarla karsilasmamaya çalismaktir. Önerdigimiz yollar bilgilerinizin silinmesini göze alip baska çarenizin kalmadigi durumlar içindir.
Her bilgisayar kullanicisi muhakkak yukaridaki asamalardan bazilarini yasar. Bu nedenle bilgilerinizi YEDEKLEYIN!
8. Bilgisayarinizda sifre kullaniyorsaniz;
Sifrenizi unutmayin. En azindan baska bir yere not edin. Sifreyi çözmenin amatör kullanicilar tarafindan bilinen bir yolu yoktur. Bu konudaki tek yolu da üretici firmalar kimseye vermemektedir. Çünkü aksi takdirde sifrenin bir önemi kalmayacaktir. Böyle bir durumla karsilasirsaniz tek yapacaginiz sey bilgisayarin içindeki bilgileri tamamen silmektir (hard reset).
9. Bilgisayarinizdaki LIST (HP 95 LX de) veya STAT (HP 100/200LX de) fonksiyonunun özelligi.
Özellikle alt alta yapilan toplama ve çikartmalarda cok faydali bir fonksiyondur. Toplama ve çikartma yaparken her rakami ekranda görmek istiyorsaniz bu fonksiyonu kullanin. Girdiginiz bütün rakamlari alt alta görebilirsiniz. Tabi sonucunu da. Üstelik istediginiz rakami istediginiz yerden siler baska bir rakam ekleyebilirsiniz.
10. Sharp Zaurus 5800 tipinde bir bilgisayar kullaniyorsaniz;
Ekran isigini olabildigince az kullanin. Bu size pil tasarrufu saglayacaktir.
11. HP OmniGo 100, Sharp Zaurus 5800 veya kalem tabanli bir bilgisayar kullaniyorsaniz;
Kalemi ekrana fazla bastirmayin. Eger kalemle ekranin temasi cevap vermiyorsa fazla israrci davranmadan önce kullanim kilavuzundan ne yapabileceginize bakin. Bir sonuç alamazsaniz servise danisin.
A. G. Özisik
Back
Bu ay avuç-içi bilgisayar kösesi okuyucularini biraz hayal kirikligina ugratmaya karar verdim. Bazi okuyuculardan gelen tavsiyelere uyup bilgisayar boyutlarini büyüterek notebook (defter) bilgisayarlara deginecegim. CHIP'in ilk sayisindan beri avuçiçi bilgisayarlarin dünyasinda yaptigimiz geziye bu aydan itibaren zaman zaman ara verip notebook bilgisayarlardan da bahsedecegim. Ama merak etmeyin avuçiçi bilgisayarlara gelecekte devam edecegiz. Sadece ilgi alanimizi biraz büyütüyoruz o kadar.
Texas Instruments - Extensa 510
Texas Instruments bir Amerikan firmasi. Türkiye'de ise en az yirmi yildir programli hesap makineleriyle taninan bir firma. Ancak, bilgisayarlariyla çok fazla tanismamistik.
Texas Instruments birçok notebook modelini piyasaya sunmus durumda. Bunlar arasindan ABD ile ayni anda Türkiye'de satilmaya baslayan Extensa 510 notebook bilgisayari inceleyecegiz.
Extensa 510, hem fiyat hem de performans açisindan iyi bir bilgisayar. Pentium 100 islemcisi ve Windows 95 isletim sistemi ile artik günümüzün en popüler konfigürasyonlarini beraberinde getiriyor. Içindeki ses kartiyla multi-media uygulamalarina hazir geliyor.
Arzu edenler için Extensa serisinin daha pahali ve multimedia tipi (üzerinde CD-ROM sürücüsü olan) modelleri de var.
Extensa 510, CD-ROM'a ihtiyaci olmayanlar veya harici olarak kullanmak isteyenlerle, iyi bir notebook'u 2500 ABD dolari civarinda bir fiyata almak isteyenler için tavsiye edilebilir. Bu fiyat PC kullanicilarina pahali görünebilir. Ama notebook'larda PC'lere göre herzaman yaklasik 50-100% fiyat farki oldugunu hatirlatmakta yarar var. Bu da koskoca bir PC'nin ufacik bir hacme sigmasinin bedeli...
Teknik özellikler söyle;
Intel Pentium 100 islemci
8 MB EDO RAM
10.4" LCD Dual Scan VGA monitör
640 x 480 çözünürlükte 256 renk
811 MB Hard disk
1.44 MB disket sürücü
16 bit ses karti
2.7 kg agirlik (pil dahil)
29.7 x 4.3 x 22.8 cm ölçülerinde
NiMH pil
1 yil garanti
Diger notebooklarda aranilan temel bütün özellikler bu bilgisayarda mevcut oldugu için bunlardan ayrica bahsetmeyecegim. Sadece alisilmisin disindaki fonksiyonlarindan bahsetmekte yarar var.
Dikkati çeken özelliklerinden ilki saglam yapisi Extensa 510'un. Sik seyahat edenlerin önem verdigi bir faktör bu. Özellikle monitör baglantisi oldukça tatmin edici. Bildiginiz gibi notebook'larin monitörleri o kadar çok açilir kapanir ki bir müddet sonra ekran baglantisi tutmamaya baslar. Bu nedenle bir kullanici olarak ilk baktigim seylerden biridir bu baglanti. Notebook'unun ekrani arkaya düsmesin diye iplerle ana gövdeye tutturanlari yada bir yere yaslamaya çalisanlara maalesef çok raslamisimdir. Monitörün avantajlari arasina, 180 derece açilabildigini de eklemek gerek. Bu da istenilen açida çalisma avantaji veriyor.
En kullanisli özelliklerinden biri Suspend-to-Disk olarak tanimlanan fonksiyonu. Bir dügmeye basarak çalismanizi istediginiz anda durdurabiliyorsunuz. Örnegin, bir yazi yazarken isinize ara vermeniz gerekiyorsa bu dügmeye basmak yeterli. Hafizadaki yazinizi saklamamis olsaniz bile silinmiyor. Ekrandaki çalismaniz hangi asamada olursa olsun diske kaydediliyor ve bilgisayar kapaniyor. Bilgisayari daha sonra tekrar açtiginizda (birkaç dakika, saat veya gün sonra) çalismaniz biraktiginiz gibi geri geliyor. Isin iyi tarafi bu sirada bilgisayar hiç enerji harcamiyor. Ben sahsen çogu zaman çalismami saklamaya (save) firsat bulamadan bir telefon veya baska bir is nedeniyle bilgisayardaki çalismayi yarim birakmak durumunda kaliyorum. Bu fonksiyon bu gibi durumlarda çok kullanisli.
Ekran koruyucular da buna benzer bir is yapiyor gibi görünüyor ama onlar bilgiyi diske kaydetmiyorlar, bilgisayar bu arada açik kaliyor ve enerji kullaniliyor.
Bir baska özellik ise faresi (mouse). Daha dogrusu Touch Pad'i. Fareler son yillarda sekilden sekile girdiler. Texas Instruments'da diger bazi notebook bilgisayar üreticileri gibi sonunda Touch Pad'e karar vermis görünüyor. Touch Pad'in kullanimi çok kolay. Bilgisayarin üzerinde 5.7 x 3.4 cm ebatlarinda bir alan var. Bu alani mouse pad (veya masa yüzeyi) olarak, parmaginizi ise fare gibi düsünebilirsiniz. Parmaginizi bu alanda gezdirdikçe ekrandaki cursor (veya ok) hareket ediyor.
Bilgisayari kullanmaya basladigim ilk dakikalarda Touch Pad kullanirken bayagi homurdandigimi itiraf etmeliyim. Ama kisa acemilik dönemimi tamamlayinca bunun bir evrimin neticesi oldugu hissine kapildim. Touch Pad'e parmaginizi bastirmaniz gerekmiyor. Dokunmak yeterli. Aynen ATM (banka-matik) ekranlarindaki gibi. Dokunma hassasiyetini ayarlamak da mümkün. Ayrica parmaginizi gezdirdiginizde cursor'un ekranda ne kadar hareket etmesini istiyorsaniz onu da ayarlayabiliyorsunuz. Kisaca Touch Pad yeni bir kullanim kolayligi getiriyor.
Ekran parlakli oldukça iyi. Gözü yormuyor. Renkler birbirine karismiyor. Her hangi bir çalisma esnasinda ekran parlakligi ve aydinligini fonksiyon tuslariyla çalistirilan bir programla ayarlayabiliyorsunuz.
Klavyeye normal tuslarin haricinde iki yeni Windows 95 tusu da eklenmis. Bu tuslar Windows 95'in kolay kullanimi için tasarlanmis. Yeni üretilen birçok bilgisayarda oldugu gibi Extensa 510'da da bu tuslar kullaniliyor.
Hafizayi arttirmak isteyenler bunu kolaylikla yapabilsin diye iki ufak tirnak oynatilarak klavye kolaylikla yerinden çikarilabiliyor. Klavyenin çikarilabilmesi bir avantaj gibi görünüyor. Ancak, bu avantaja ragmen bilgisayardaki en çok kullanilan yer olan klavye sabitlestirilmis olsaydi daha iyi olurdu sanirim. Bu tasarimin belirgin bir dezavantaji yok ama kullanim esnasinda bir PC klavyesindeki saglamligin olmadigi hissini uyandiriyor. Bu ise sadece titiz PC kullanicilarini rahatsiz edebilecek bir detay.
Sistem ayarlarina ise DOS ortaminda bir tusla erisebiliyorsunuz. Bunun için bilgisayari yeniden çalistirmaniz (reboot) gerekmiyor. Bu birçok bilgisayarda olmayan bir özellik.
Bilgisayar kullanilmadigi zaman ekran, disk ve sistemin 15 dakikaya kadar isteginiz zaman içinde otomatik olarak kapanmasini saglayabiliyorsunuz. Isterseniz bu ayarlari kullanmayabilirsiniz de. Bunun disinda sistem bilgilerine de ayni menüden erisebilirsiniz.
Bunlarin disinda baska özellikleri de var Extensa 510'un. PCMCIA tipi kartlar için ayrilan giris rahatlikla erisilebilecek durumda. Disket sürücü kolaylikla kullanilabilir tarzda yerlestirilmis. Bir disket veya PCMCIA tipi karti yerine yerlestirmek için her seferinde bilgisayarin sagini solunu çevirmek zorunda kalmiyorsunuz.
Içindeki 16 bitlik ses karti iyi bir performans veriyor. Windows95'in içindeki hazir müzikleri dinleyebiliyorsunuz. Ya da 10 ABD dolari karsiliginda satin alacaginiz ufak bir harici mikrofonla sesinizi kaydedip dinleyebiliyorsunuz.
Gerçi bir ihtiyaç hissedilmiyor ama istenirse harici fare, klavye, monitör, mikrofon gibi ilaveler kolaylikla baglanabiliyor.
Günümüz teknolojisinden beklenen temel özelliklerin çogu var Extensa 510 da. Multimedia meraklilari ise ayrica alacaklari harici bir CD-ROM sürücü ve stereo hoparlörlerle komple bir sisteme sahip olabilirler.
Fiyat, kalite,konfigürasyonu ve kullanim rahatligi diger markalarla kiyasladiginda alinacak notebook'lar listesinde sampiyonluga oynuyor Extensa 510.
A. G. Özisik
Back
Kisisel bilgisayarlarin yaptigi her seyi yapabilen ve kolaylikla tasinabilen bir bilgisayar istiyorsaniz HP OmniBook 800 ile tanismalisiniz. Bir bond çantanin hacminin yarisindan azini kaplayan bir bilgisayar bu.
Notebook bilgisayarlarin her zaman tasinamamasindaki en büyük engellerden bir olan agirlik bu bilgisayarlarda yariya indirilmis. Agirlik nedeni olan 3.5" disket sürücü ve CD-ROM sürücüsü gibi aksamlar bilgisayarin içinden çikarilmis. 3.5" disket sürücü bilgisayarla beraber harici olarak geliyor. Disket sürücüyü kullanacaginiz zaman tasiyorsunuz. CD-ROM sürücüsü ise ayrica satin aliniyor.
HP OmniBook 800, piyasaki en hafif notebook bilgisayar olma yarisini sürükleyen bir model olarak piyasada.
HP'nin slogani ise söyle; Artik, masaüstü bilgisayarin rahatligi ile tasinabilir bilgisayarin rahatligi arasinda seçim yapmaya gerek kalmadi.
Isterseniz özellikleri inceleyerek bu konudaki karari beraberce vermeye çalisalim. Özellikler söyle;
Islemci;
Pentium 100 veya 133 islemci
32 bit PCI bus
Hafiza;
16 MB EDO RAM hafiza (48 MB'a kadar çikabiliyor)
1 MB video bellegi
256 KB L2 cache hafiza
16 KB internal cache
Disk;
810 MB veya 1440 MB EIDE 2.5" harddisk (modele bagli)
harddisk'lerde 300,000 saatlik MTBF (Mean Time Between Failure)
Disket sürücü;
Harici 3.5" disket sürücü (ultra thin)
CD ROM sürücü (ayrica satin aliniyor);
4 hizli, SCSI-2 interface,
transfer hizi 150 KBs normal, 300 KBs double, 600 KBs quad mod,
Monitör;
800x600 - 256 renkli monitör
72 Hz ekran yenileme hizi
Tip I ; 10" DSTN ekran (Dual Scan Twisted Nematic),
Tip II ; 10.4" TFT SVGA ekran (Thin Film Transistor -
active matrix),
Istenirse (1024x768 - 256 renkle) harici monitöre baglanabiliyor
Multimedia özellikleri;
Sound Blaster Pro uyumu,
16 bit stereo ses,
Dahili mikrofon ve hoparlörler,
Girisler ve çikislar;
Standard paralel ve seri çikislar
1 adet tip III veya 2 adet tip II PCMCIA kart girisi
SVGA harici monitör çikisi
Harici 3.5" disket sürücü çikisi
IrDA uyumlu 4 Mbps kizilötesi baglantisi
Stereo baglantilar
Isletim sistemi;
Windows 3.1 ile DOS 6.22 veya Windows 95 (seçmeli)
Fiziksel ölçüler;
1.70 kg agirlik
adaptörüyle beraber 2.11 kg agirlik
disket sürücüyle beraber 2.44 kg agirlik
28.20 x 18.49 x 3.96 cm boyutlar
Klavye ve fare;
85 tusluk klavye
Entegre sayisal tuslar
12 adet fonksiyon tusu
Pop-up (yandan çikmali) fare
Kisayol tuslari (kurma, SVGA çikisi, ses ve sistem durum tuslari)
Yüklenmis programlar;
MS Windows for Workgroups 3.11 ve Windows 95
Windows NT 3.51 ve 4.0 Workstation
OS/2 Warp destegi
MS DOS 6.22
HP PIM ve Financial Calculator
System Soft CardLite ve Monarch PC kart yazilimlari
Advance Power Management
Ayrica Kullanici Klavuzu da bilgisayarin içinde dosya olarak geliyor
Bellek arttirimlari;
8, 16, 32 MB'lik kartlarla yapilabiliyor
Diger;
LiIon pil (yaklasik 3 saat kullanim)
AC adaptörü
Instant on özelligi (istediginiz anda bilgisayari kapatabilmek)
Recovery CD ve 3.5" utility (boot) disk
Genisleme modülü
Tasinabilir bilgisayarlarda enerji kullanimi iyice önem kazaniyor. Bu nedenle HP OmniBook 800, Advanced Power Management (APM) olarak bilinen bazi enerji tasarrufu modlari kullaniyor. Bunlar söyle;
Maximum;
CPU (merkezi islemci) ve CPU saati pasif,
Enerji tasarrufu maksimumda,
CPU çalistigi anda kisa bir duraklama süresi kullaniyor,
Moderate;
CPU aktif degil ancak CPU saati çalisiyor,
CPU her an çalismaya hazir,
None;
CPU bilgisayar açik oldugu sürece tam kapasite çalisiyor,
Bu seçeneklerden biri ile pili daha tasarruflu kullanmak mümkün. Eger bilgisayar açik oldugu sürece maksimum performans istiyorsaniz 'None' modunda çalisiyorsunuz. Ama bilgisayar açik olmasina ragmen sürekli kullanimda olmayacaksa ve pili kullaniyorsaniz 'Maximum' tasarrufu seçebiliyorsunuz. Bu durumda bilgisayar tuslari, faresi ve disk/disket sürücüleri kullanilmadigi zaman bilgisayar bir alt enerji konumuna geçiyor.
Bilgisayari birkaç sekilde kapatmak mümkün;
Standby;
Bu durumda monitör kapali, klavye, fare ve ses pasif,
diger birimlerde enerji var
Suspend;
Merkezi islemci (CPU) ve monitör kapali,
diger birimlerde düsük enerji seviyesinde
Off;
Merkezi islemci (CPU) ve monitör kapali,
diger birimlerde düsük enerji seviyesinde bilgisayar açilinca reboot ediyor
Mevcut modeller sunlar;
F1171A OmniBook 800CS 5/100
Pentium 100 islemci, 10.0" SVGA DSTN monitör,
16 MB RAM, 810 MB Hard disk
256K L2 cache, 3 yil garanti
F1172A OmniBook 800CS 5/100
Pentium 100 islemci, 10.0" SVGA DSTN monitör,
16 MB RAM, 1440 MB Hard disk
256K L2 cache, 3 yil garanti
F1173A OmniBook 800CT 5/100
Pentium 100 islemci, 10.4" SVGA TFT monitör,
16 MB RAM, 810 MB Hard disk
256K L2 cache, 3 yil garanti
F1174A OmniBook 800CT 5/100
Pentium 100 islemci, 10.4" SVGA TFT monitör,
16 MB RAM, 1440 MB Hard disk
256K L2 cache, 3 yil garanti
F1175A OmniBook 800CT 5/133
Pentium 133 islemci, 10.4" SVGA TFT monitör,
16 MB RAM, 1440 MB Hard disk
256K L2 cache, 3 yil garanti
Hizi ve performansi oldukça iyi bir bilgisayar HP OmniBook 800. Monitörü ise oldukça canli renkler veriyor. Hafifligi ile tasinabilme kolayligini üst seviyede tutuyor. HP'nin getirdigi saglamlik ve kalite de HP OmniBook 800'da kendini belli ediyor. Bütün bunlar biraraya gelince de HP OmniBook 800'a bakmadan karar vermeyin dedirtiyor.
A. G. Özisik
Back
Avuç-içi bilgisayar piyasasindaki göze çarpan bilgisayarlardan biri Psion 3C. Türkiye'de pek taninmayan, özellikle Ingiltere'de ve ABD'de satilan bir bilgisayar Psion 3C.
Psion bilgisayarlari, standard olmayan isletim sistemi ve çevre birimleriyle olan baglantilari nedeniyle kullanicilarina pek fazla esneklik saglamayan bir bilgisayar olarak biliniyor ve bu durum birkaç yildir elestirilen bir özellik olarak tartisiliyordu. Psion 3C modeliyle beraber, artik kendi kategorisinde standard olan IrDA uyumlu kizilötesi baglanti ve PCMCIA tipi kartlara bir adaptörle baglanabilme özelligi ile standardlasma yolunda önemli bir adim atilmis. Visual Basic uyumlu Oval adli programlama dili de bunlardan biri olarak görülüyor. Ancak, hala kendisine özgü bir isletim sistemi var Psion 3C'nin. Bu da, özellikle bilgisayarda örnegin DOS uyumlu baska programlari kullanmak isteyenler için sorun olarak görünüyor. Eger bütçeniz büyük ise Psion'un sundugu birçok ilave program bilgisayari iyice cazip hale getiriyor.
En belirgin özelligi ise tuslarinin diger avuç-içi bilgisayarlara göre daha büyük olmasi Psion'un. Bu da diger markalar arasinda olumlu bir özellik olarak görünüyor. Avuç-içi bilgisayarlardaki en büyük zorluklardan biri olarak ortaya çikan klavye kullanimi böylece kullanicilari memnun edecek sekilde çözülmüs. Tabii tuslarin büyümesi bazi tuslarin iptal edilmesiyle saglanabilmis. Bunlarin arasinda PC'lerde görmeye alistigimiz ayri nümerik tus grubu ve fonksiyon tuslari var.
Teknik özellikler söyle;
Monitör;
80 kolon x 17 satir
Siyah beyaz görüntü
Backlit (arkadan aydinlatmali)
Ölçüler;
16.51 x 8.38 x 2.29 cm
275 gram agirlik
Hafiza;
1 veya 2 MB olarak seçilebiliyor
Giris çikis;
1 adet özel kart girisi (PCMCIA standardi degil)
RS 232 baglanti
IrDA uyumlu kizilötesi baglanti
Enerji;
2 adet AA tipi kalem pil
Hafiza;
Flash SSD hafiza kartlari ile disk kapasitesini 8 MB'a kadar büyütebilme
RAM kartlar ile maksimum 2 MB hafiza artisi
Aksesuarlar;
PC Card Adaptörü
PC Card Modem 14.4 ve 28.8 modelleri
Hazir gelen programlar söyle;
Agenda;
zaman bagli takip için, günlük, haftalik, aylik ve yillik takvim
Data;
adres defteri basta olmak üzere diger veri tabani isleri için
Time;
dünya saatleri
Word;
yazilar için, bu program MS Word ve Word Perfect ile uyumlu, içinde ingilizce yazilar için
kelime kontrolu saglayan sözlük
Jotter; notlar için
Calc; hesap makinesi (finans hesaplari, çevirmeler vs)
Sheet; elektronik tablolama, tablolar Lotus 123 ve Excel ile uyumlu
File manager; dosya yöneticisi
Ayrica; ses kaydi
PsiMail; Microsoft Mail ve Lotus cc:Mail uyumlu e-posta gönderip/alma Internet'e SLIP ve PPP dial-up protokolleri ile erisim Gelecekte ilave bir programla Web sayfalari için grafik destegi
Psion markasinin kullanicilara sundugu en büyük avantaj ise programlari. Çok degisik konularda birçok programdan olusan bir kütüphanesi var. Bu programlara ayrica para ödeyerek sahip olabiliyorsunuz. Programlarin satis fiyatlari 225 ile 40 ABD dolari arasinda degisiyor.
Kütüphanesinden seçtigimiz bazi programlar ise söyle;
PsiWin; PC'lerdeki Windows ile senkronizasyon sagliyor. Program Psion dosyalarini istene PC program formatlarina çevirebiliyor. MS Word, Excel, Lotus 1-2-3 gibi. PsiWin ile beraber PC baglanti kablosu da geliyor.
ACT for Psion; Randevular için genis çapli takip programi
Data View Pro; Veri tabani programi
PsiFax; Fax programi
Berlitz Translator; Ingilizce ile Fransizca, Ispanyolca, Italyanca ve Almanca arasinda 28000 kelimelik çeviri yapabilme.
Automap Road Atlas; Amerika Birlesik Devletleri ve Ingiltere için yol haritalari.
MemoVoc-3; Ses kayit programi.
Plan Deluxe; Microsoft Project programi ile uyumlu proje kontrol programi.
Compute-a-diet; 1188 tip gida ile rejim programi.
Drawit; Çizim programi
PsiMail Internet; Internet üzerinde e-posta gönderip alma programi.
NavPlan; Pilotlar için uçus programi.
Oyunlar; Tavla, satranç, monopol vs.
A. G. Özisik
Back
Bilgisayar kullanicilari arasinda avuç-içi bilgisayar kullananlarin sayisi her geçen gün artiyor. Asrin cihazlari her geçen gün daha çok kullaniciya ulasiyor. Bu nedenle de yeni ihtiyaçlar ortaya çikiyor ve bilgisayarlarda daha çok sey yapilabilecegi farkediliyor. Bilgisayar üreticileri de gelisen ihtiyaçlari ve istekleri takip ediyorlar. Anketler yapip müsteri destek servislerindeki bilgi birikimlerini degerlendiriyorlar. Ihtiyaçlar, istekler ve teknoloji bu cihazlari sekillendiriyor.
Son birkaç yildir avuç-içi bilgisayarlar tahminlerin üstünde bir basari kazaninca bu pazar daha da çekici olmaya basladi. Eskiden sadece kisisel bilgisayarlarda kullanilan elektronik tablo, kelime islem, fax, Internet ve diger programlar artik iyice ufalan avuç-içi bilgisayarlarin standardi haline geldi. Bilgisayar üreticileri simdiden 2000'li yillarin sistemlerini olusturuyor. Bu yillardaki ihtiyaçlara en çok cevap verebilecek bilgisayarlarin tasarimlari hazirlaniyor. Iste WindowsCE bu gelismenin bir ürünü.
Avuç-içi bilgisayarlar hiçbir zaman kisisel bilgisayarlarin (PC) yerini alma iddiasinda olmadi. Ancak, gelisen teknoloji her geçen gün avuç-içi bilgisayarlari daha çok kullanilabilir hale getirince kullanici beklentileri artmaya basladi. Bugüne kadar Windows tabanli uygulamalar disinda çogu ihtiyaca cevap veren avuç-içi bilgisayarlarda artik MS Windows'da var. Elektronik tablolama, kelime islem, her türlü hesap yapabilme, kisisel bilgisayarlar ve çevre birimleri ile kablolu ya da kablosuz haberlesme, Internet baglantilari ve daha birçok uygulama eskiden sadece kisisel bilgisayarlarin yapabilecegi islerdi. Gelistirilen teknolojiler sayesinde birkaç yil öncesinin büyük bilgisayarlarinin programlari artik ceplerimize girmeye basladi.
Kisaca, kullanici profili degisti. Bilgisayar kullanmamak için fazla mazeret kalmadi.
WindowsCE neden dogdu?
Kullanicilar, kisisel bilgisayarlar ile avuç-içi bilgisayarda farkli programlarin kullanmasindan çok memnun görünmüyorlardi. Bu alanda bir standarda gidilmesi ihtiyaci dogmustu. WindowsCE'de bu standardin ilk adimlarindan biridir. Windows95 uyarlanarak avuç-içi bilgisayarlarda WindowsCE olarak dogmustur. Bu isletim sisteminin kullanildigi bilgisayarlari da isim babasi olan MicroSoft HPC - HandHeld PC olarak adlandiriyor.
Avuç-içi bilgisayarlar zaman içinde her geçen gün kisisel bilgisayarlara yaklasmislardir. Bazi firmalar bilgisayara özgü isletim sistemleri yerine kisisel bilgisayarlarin zaten kullanilmakta olan isletim sistemlerini kullanmanin daha yararli oldugu görmüslerdir. Örnegin, Hewlett-Packard firmasinin HP 200LX avuç-içi bilgisayari MS DOS 5.0 isletim sistemi ile çalismakta ve bu ortamda kisisel bilgisayarlarla rahatlikla bilgi alisverisi yapabilmektedirler. Diger markalar ise çogunluklar farkli isletim sistemlerine sahip olmalarina ragmen kisisel bilgisayarlarda çalisabilen bir baglanti programi sunmaya gayret ettiler. Kendilerine özgü isletim sistemleri seçen firmalarin kullanicilara genis bir program ve aksesuar destegi vermeleri gerekiyordu. Psion markasi bu beklentilere cevap verebildigi için bu piyasadaki tutulan markalardan biri olmustur. Sharp ise Zaurus serisine bagli olarak temel aksesuarlari da sunarak kullanicilarini destekleyen markalardan biri idi.
Çogu markanin geldigi ortak nokta ise kullanicilarin mümkün oldugu kadar az sey ögrenerek avuç-içi bilgisayarlari kullanma istekleridir. MS Windows günümüzde bilgisayar kullanicilarinin ortak tercihi olarak göründügü için bu isletim sisteminin yeni bilgisayarlarda kullanilmasi iyi bir seçim olarak düsünülmüstür. WindowsCE tabanli bir avuç-içi bilgisayar alinca eski bir PC kullanicisi iseniz birkaç saat içinde yeni bilgisayara uyum saglayabileceksiniz demektir. Özetle, kisisel bilgisayarinizda Windows95, Excel, Word ve benzeri programlari kullaniyorsaniz WindowsCE isletim sistemiyle gelen bir avuç-içi bilgisayar sizin için kesfedilmesi gereken yeni bir dünya olmayacaktir.
Avuç-içi bilgisayarlarin temel dezavantajlari ve avantajlari;
Avuç-içi bilgisayarin ekran görüntü alani ve kalitesi her zaman en dezavantajli yerlerinden biri olmustur. Fiziksel ve teknik sinirlamalar disinda, ekranlardaki en büyük sorun ekran kalitesinin arttikça daha fazla enerji ihtiyacinin ortaya çikmasidir. Bu nedenle mevcut avuç-içi bilgisayarlar enerji ve fiyat açisindan en hesapli teknik olan sivi kristal monitörleri seçmektedirler. Renkli monitörlerin kullanimi çok uzak degildir ama bugün için siyah-beyaz monitörler piyasada görünmektedir.
Windows95 kullanmakta olan ama eski DOS programlarini da kullananlar ise bir tercih yapmak durumunda kalacaklardir. WindowsCE ile ilgili ilk bilgilerde DOS programlarinin kullanilamayacagi belirtilmektedir. Bu nedenle avuç-içi bilgisayar almak isteyenler ya DOS sistemli bilgisayarlara yönelecekler ya da WindowsCE'li bilgisayarlari kullanarak DOS programlarindan vazgeçeceklerdir. DOS desteginin zaman içinde gerçeklesmesi umut edilen bir gelismedir ama bu konuda iyimser olmak için de su an için bir isaret yoktur.
Avuç-içi bilgisayar üzerinden haberlesme ihtiyaci da bu bilgisayarlarin farkli bir boyutudur. Bugün yaklasik 300 gram agirligindaki bu cihazlarla Internete baglanmak mümkün olacaktir. (Geçen yil (1996) deneme amaciyla bir HP 200LX ve PCMCIA fax-modem karti kullanarak Internet üzerinden Amerika Birlesik Devletlerinden bir kravat ismarlamistim). Özellikle ABD'de, Internet baglantisi disinda ülkemizde pek kullanilmayan paging cihazlari üzerinden haberlesme ve bilgi transferi de yapilabilmektedir.
WindowsCE tabanli bilgisayarlar hangi firmalardan geliyor?
Bugünkü bilgilere göre Microsoft firmasiyla bu alanda ortaklik yapan firmalar söyle; Casio, NEC, Lucky Goldstar, Compaq, Phillips ve Hewlett Packard. Bu markalara yenilerinin de eklenecegi muhakkaktir. Ülkemizde hangi markalarin satilacagi ve desteklenecegi ise zaman gösterecektir.
WindowsCE bilgisayarlarindaki ortak özellikler neler?
- Windows95 benzeri 32 bitlik bir isletim sistemi en önemli özellik.
- Kisisel bilgisayarlarla Windows95 ortaminda bilgi alisverisi yapilabilecek.
- Bilgisayarlar "kalem" tabanli olacaklar ve fare (mouse) yerine plastik bir kalem kullanilacak. Bu kalemle ekrana dokunuldugunda kisisel bilgisayarlardaki fare gibi çalisilabilecek.
- Çogu markalar 480x240 pixel (nokta) ekran kapasitesinde olacak. (HP firmasi su anda 640x240 pixel ekrani destekleyen tek firma olarak görünüyor).
- Internet üzerinden elektronik posta gönderilebilecek ve Web sayfalarina erisilebilecek.
- PCMCIA kart standardi desteklenecek.
- Fiziksel ölçüleri cebinize sigacak sekilde olacak.
- Seri baglanti çikislari olacak.
- En az 2 MB RAM ve 4 MB ROM kapasitesinde olacaklar.
- Içinde Excel, Word ve Internet Explorer'in bu bilgisayarlara uyarlanmis versiyonlari (Pocket Excel, Pocket Word gibi) olacak. Ancak, bu programlar 100% kisisel bilgisayarlarda kullanilmakta olan programlarin özelliklerine sahip olmasi düsünülmemeli. Programlari bu boyuta sigdirabilmek için bazi fonksiyonlardan fedakarlik edilebilecegi beklenmeli. V
- Bilgisayarlarda PIM (Personal Information Manager) denilen ve ajanda, telefon, adres, not vb günlük ihtiyaçlari karsilayacak programlar olacak. Bu programlar her marka da farkli olacak.
- ROM'lari upgradable olacak. Yani WindowsCE'nin yeni versiyonlari çiktiginda bir chip takarak yeni isletim sistemi kullanilabilecek.
- Genel olarak bu bilgisayarlar HPC (Handheld Personal Computer) olarak adlandirilacak.
- Ekranda VGA uyumu standard olacak.
- WindowsCE'de program gelistirmek isteyenler için açik bir platform oldugundan programcilar zorluk çekmeyecek.
- En belirgin dezavantaj olarak DOS programlarinin bu bilgisayarlarda çalismayacak olmasi görünüyor. Kullanicilara sadece Windows95 isletim sistemi ile çalisan kisisel bilgisayarlara baglanabilme olanagi verildigi belirtiliyor.
- Windows95 için yazilmis programlar WinCE bilgisayarlarinda direkt olarak çalismayacagi da beklenen gelismelerden. Bu nedenle Windows95 programlarinin ayrica WinCE versiyonlarinin çikmasi beklenmektedir.
Bu özellikler bahsettigimiz Casio, NEC, Lucky Goldstar, Compaq, Phillips ve Hewlett Packard markalarinda olacagi konusulan ortak özellikler. Ancak, bu markalarin hepsinin henüz piyasada olmadigini ve bu bilginin bir ön bilgi oldugunu ekleyelim. Her markada bu özellikler olmayabilecegi gibi ilave degisik özellikler de beklenmelidir. Dolayisiyla WindowsCE tabanli bilgisayar almak istiyorsaniz önce bütün bu markalarin özelliklerini ögrenip ona göre karar vermekte yarar var.
WindowsCE hangi kategoride sunuluyor?
Genel olarak WindowsCE tabanli bilgisayarlar kisisel bilgisayarlarin yerine düsünülmüyor. Tam tersi onlarin tamamlayicisi olarak sunuluyor.
Eger bir kisisel bilgisayar kullaniyorsaniz bazi bilgileri yaninizda tasiyamamanin sikintisini zaman zaman hissetmissinizdir. Notebook bilgisayarlar bile sürekli olarak tasinmadigi için bir avuç-içi bilgisayara ihtiyaç duyulabilmektedir. Örnegin, bilgisayariniza hiç ihtiyaç duymadiginizi sandiginiz bir pazar günü gezisi sirasinda bir telefon veya baska bir bilgi gerekebilir. Cebinizde bir bilgisayariniz varsa bu bilgiye hemen erisebilirsiniz. Ya da, ofisinizden uzaktayken yapacaginiz çalismayi kisisel bilgisayariniza aktarmak isteyebilirsiniz. Bu durumda bir avuç-içi bilgisayariniz varsa bu isler çok kolaylasacaktir. Bu bilgisayarlarin cep telefonlari üzerinden Internet ve fax/modem baglantilari da olacagindan kullanicilara birçok olanak sunacaktir.
Özetle, Windows95 kullaniyorsaniz ve Microsoft'un ürünleri olan Excel, Word, Internet Explorer ve diger programlar tercihiniz ise bu yeni bilgisayarlar size uygun demektir. Bunlarin disindaki tercihleriniz için diger ürünlere yönelmeniz gerekebilir.
Gelecek?
Evet. WindowsCE henüz bir baslangiç. Uzaklarda görünen resim ise herseyin birlestigi tasinabilir bir cihaz. Telefon, TV, Internet, fax, GPS (Global Positioning System: Uydulardan yararlanarak yön bulma sistemi), uzaktaki cihazlari kontrol edebilme özelligi (örnegin evinizdeki isitma sistemi veya firin gibi cihazlar), bilgisayar ve belki baska özellikler de hepsi bir arada. Tek bir tasinabilir cihazla evdeki veya isteki yasantiyi bazi sinirlamalar olsa da devam ettirebilmek. Görünen hedef bu. Ancak, zamanlamasi birçok pazarlama ve teknolojik yatirim kararlarini bekleyecek gibi görünüyor. Bahsettigimiz cihazlarin hepsi bugün ayri ayri var ama bunlarin bir araya gelmesi ve ortak bir standardta kullanima sunulabilmesi için birçok engelin asilmasi gerekiyor.
Avuç-içi bilgisayarlari kullanmiyorsaniz bile gelismeleri takip etmenizi öneririm. Bilgi toplumlarinin tasarladigi bilgi çagi sonrasi insan profilinin izlerini bu gelismelerde bulabilirsiniz.
O günlere geldigimizde umarim aksamlari isiklari bir dakika kapatmaya neden olan olaylari geçmiste biraktigimiz bir ortamda yasiyor oluruz...
A. G. Özisik
Back
Internet'in ortaya çikmasindan sonra duyulmaya baslayan Intranet kavramiyla beraber sirketlerde çok konusulan bir konu oldu ofis otomasyonu. Bilgisayar kullanilan bütün sirketlerde ofis otomasyonuna geçilebilir mi sorusu zaman zaman gündeme geliyor. Bu konuda arastirmalar yapiliyor. Otomasyonun sirketlere neleri getirip neleri getiremeyecegi anlasilmaya çalisiliyor.
Bu konuyu daha iyi inceleyebilmek için, önce klasik bazi sorulara cevap aramak gerekiyor;
- Bir sirkette eger onlarca (veya yüzlerce) bilgisayar bir ag altinda çalisiyorsa bu bir otomasyon mudur?
- Ya da onbinlerce (belki de yüzbinlerce) dolari sadece birbirinize hal hatir soran mesajlar göndermek için harcadiysaniz otomasyona geçmis oldunuz mu?
- Hayatinizda Internet'i hiç kullanmadiysaniz biraz da bizde olsun mantigindan mi yola çiktiniz?
- Intranet'in, Internet'in sulandirilmis hali mi oldugunu düsünüyorsunuz?
- Yoksa sirketinizin dünyaya yayilmis kadrosuyla haberlesmenin saglikli yollarini mi ariyorsunuz?
- Kagidi kalemi atmaya karar verdiniz de bunu nasil yapacaginizi mi arastiriyorsunuz?
- Daha da önemlisi otomasyondan sihirli bir beklentiniz var mi?
Evet'ler ve hayir'larla dolu cevaplari duyar gibi oluyorum. Konuya biraz daha girebilmek için her zaman yaptigimiz gibi monitörün arka yüzüne göz atmakta yarar var.
Çogu sirkette hala uygulanmakta olan bir tarz var. Yöneticiler düsüncelerini genellikle kagitlara karalayip veya dikte ettirip baskalarinin yazmalarini istiyorlar. Yani ellerini klavyeye sürmüyorlar. Bilgisayar, onlar için yardimcilarindan birinin kullandigi cihaz olarak düsünülüyor. Çünkü, yöneticilerin ciddi isleri vardir. Klavye kullanmak ise zaman ve prestij kaybindan baska birsey degildir. Üstelik yönetici bilgisayar kullansa ne olacak? O zaman yazilari yazanlar ne is yapacak?
Ama artik çag degisiyor. Bilgisayar kullanmaya direnmek, telefon ya da çamasir makinesi kullanmaya direnmek gibi gereksiz bir iddia haline geliyor. Sirketler, ofis otomasyonuna geçmeye çalisiyorlar. Bunu moda olsun diye yapanlar da var elbette ama modern firmalar için dogal evrimlerinin bir sonucu sadece. Yöneticiler de bu evrimin içinde yasiyorlar. Elbette kimse yöneticinin herseyi bilgisayarinda kendi basina hazirlamakla ugrasarak asil isini yapmamasindan bahsetmiyor. Buradaki mesaj, artik bilgilerin ortak bir ortamda yasadigidir. Bilgi, üretiliyor, dolasiyor ve kullaniliyor. Bunun da ortami bilgisayardir. Bu nedenle yönetici bilgisayara yakinlasmak zorundadir. Bilgisayari kullanmaya baslayan yönetici zamanla karalamalarini da bilgisayarinda yapmayi düsünebilecektir. Çünkü, bir kere klavye ve fare (mouse) kullanmaya alistiktan sonra bunun daha kolay oldugu anlasilacaktir. Bilgisayarlar artik el yazilarini ve sesi tanimaya basladi. Birkaç yil içinde bu teknolojiler tamamen gelisince kalem kullanmak iyice zorlasacak gibi görünüyor.
Bilgi çagini iskalamak istemeyen herkesin bilgisayara yaklasmasi zorunlu hale geliyor. Stargate filmindeki yildizlara açilan kapi gibi, bilgisayarlarin da bilgi yoluna açilan kapi oldugu konusunda ortak bir anlayis olusmus durumda. Hala bilgisayar kullanmaya direnenler için ise söylenecek tek söz var;
Bu kapiyi açmazsaniz arkasinda neler oldugunu hiçbir zaman ögrenemezsiniz...
Nereden nereye! Ofis otomasyonu sadece bilgisayarlari satin almakla bitmiyor. Onlari kullanmak gerekiyor. Otomasyona geçebilmek için bazi ön sartlar var. Söyle ki;
- Öncelikle sirketin çalismakta olan bir organizasyonu olmali veya kurulmasi hedeflenmelidir (not: sirketin ve organizasyon semasinin varligi organizasyonun çalistigini göstermez).
- Bilgi akisi alisilmis bir yöntem olan kagit kalemle zaten yapiliyor olmalidir (asgari standard).
- Bilgi akis standardi ve trafiginden bahsedilebilmelidir (yoksa bilgi kullanimi, tüketimi ve birikimi gerçeklesmiyor demektir).
- Bilgiye erisim ve kullanim ihtiyaci hissedilmelidir. (Örnegin, bir tatil günü sirketinizden kilometrelerce uzaktayken, birkaç ay önce size gönderilen bir faksa veya belgeye ihtiyaciniz olup buna erisememenin sikintisini yasamak gibi.)
- Hangi yasta ve mevkide olursaniz olun, elinizi hayatiniz boyunca bir kez bile klavyeye degdirmemis bile olsaniz, bilgisayar kullanmak zorunda kalacaginizi kabul etmelisiniz. En azindan size gelen bilgiye bakmak için...
Bu sartlara evet diyorsaniz otomasyona geçmeyi düsünebiliriz. Yoksa bosuna hayali bir projeye para harcamanin hiçbir anlami olmayacaktir. Bilgi akisi konusunda hiç bir standardi ve altyapisi olmayan bir sirkette otomasyona geçmekle bilgi akisi hemen baslamayacaktir. Otomasyon, mevcut bilgi akis ve birikiminin modern yöntemlerle gelistirilmis halidir sadece. Yoksa olmayan birseyi yaratmis olmazsiniz.
Sartlara uyum sagliyorsaniz simdi sira ihtiyaçlarin neler oldugunu tespit etmeye gelmis demektir. Eger;
Sadece haberlesme ihtiyaciniz varsa;
Eger aninda haberlesme gerekli degilse ya da aninda haberlesmeye yakin bir sey ariyorsaniz bunu Internet üzerinden de yapabilirsiniz. Otomasyon sart degildir. Fazla güvenli oldugu iddia edilemese de sirket olarak bir Internet Servis Saglayici - ISS (Internet Service Provider) ile anlasmak yeterlidir. Ayda kisi basina ortalama 30 dolara her türlü haberlesmeyi yapabilirsiniz. Web ve diger servisler de hediyesi olacaktir. Bu baglanti, bilgisayarlarin ayri ayri ISS'ya baglanmasiyla yapilabilecegi gibi sirket içi bir aga (network veya Intranet) bagli tek bir hat üzerinden de yapilabilir.
Sirketinizin reklamini elektronik ortamda yapmak istiyorsaniz;
Internet bunu da size saglayacaktir. Piyasada bu hizmeti verecek sirketleri rahatlikla bulabilirsiniz. Istediginiz sayfa tasarimi ve sayisina göre yillik birkaç yüz ile birkaç bin ABD dolari arasinda bir ücret ödemeniz gerekecektir.
Sirkete özel bilgilere sadece sirket personelinin ulasmasini istiyorsaniz;
Yavas yavas Internet sinirlarini asiyoruz demektir. Bu da Intranet (sirket disina kapali iletisim agi) kapsamina giriyor. Bu durumda sirketin yöneticisinden bekçisine kadar herkesi bu kapsama almaya hazir olmalisiniz. Konfigürasyon olarak, herkesin bir bilgisayara erisimi, en az bir tane server amaçli ana bilgisayar (departmanlar için ayri alt aglar düsünüyorsaniz bu sayi artacaktir), kablolama, ag baglantilari, egitimler, programlar, kullanilacak tablo ve bilgi akis formlarinin hazirlanmasi ve isletme masraflari düsünülmesi gereken parametrelerdir. Sirketlerin büyüklügüne göre yaklasik 100,000.- ile 1,000,000.- ABD dolari arasinda bir bütçe anlamindadir bu.
Firmaniz bir kere Intranet'e girmisse, Internet'e de dahil olmasi artik sadece idari bir karardir. En azindan belli birimlerin Internet'ten muhakkak yararlanmasi gereklidir. Yalniz sirket içi agi herhangi bir noktadan Internet'e baglamak düsünülüyorsa iyi bir güvenlik sistemi (firewall) kurulmalidir. Aksi takdirde, disariya kapali sandiginiz aginiz istenmeyen ziyaretçiler tarafindan zarar görebilir ve hatta sabote edilebilir.
Internet, yimibirinci yüzyilin iletisim standardinin temelini olusturmaktadir. Üç ila bes yil arasinda özellikle ABD tarafindan gelistirilecek SuperNet, Internet'in yerini alacaktir. SuperNet'teki iletisim hizinin bugünkü Internet'in hizinin yüzlerce kati fazla olmasi hedeflenmektedir. Bu düsünce bugün içi hayal gibi görünüyor. Ancak, Internet'in gereginden fazla geliserek yetersiz kalmasi da böyle bir gelismeyi zorunlu kiliyor. Optik kablolardan olusan dagitim sistemlerini, Giga Hertz hizindaki bilgisayarlari ve gelistirilmekte olan yeni standardlari düsünecek olursak bu hayalin de gerçege dönüsmesinin pek de fazla sürmeyecegi ortaya çikar. Mars'daki hayatin izlerini dünyada bulabilen teknoloji bunu da basaracak güçte görünüyor!
Donanim maliyetlerini hesaplarken sabit bir ofisi olmayan veya zamanin önemli bir kismini ofis disinda geçiren kullanicilar için notebook (defter) tipi bilgisayarlar düsünülmelidir. Otomasyonun en önemli yararlarindan biri de uzak mesafelerden bilgiye erismektir. Bundan yararlanmak gerekir.
Otomasyon, yasayan ve gelisen bir sistem oldugu için bu konuya yillik bir bakim, onarim, arastirma ve gelistirme bütçesi ayrilmasi yararli olacaktir. Aksi takdirde 3-5 yil sonra, hala en gelismis sistemi kullandiginizi düsünürken tam tersi oldugunu üzüntüyle fark edebilirsiniz. Bir kez daha tekrarlamakta yarar var. Bilgisayar ve bagimli sistemler hiçbir zaman yatirim olarak düsünülmemelidir. Bunlari sirketlerin diger demirbas esya ve malzemeleri mantigiyla kullanmaya çalismak yanlis olacaktir. Bilgisayar ve ürünleri kisa bir süre kullanilirlar, degistirilirler veya ise yaramaz hale gelirler. Bilgisayara verilen paranin aslinda kutuya degil de kullanima verildigi düsünülmelidir.
Sirketlerde biraz otomasyon olmaz. Buna tamamen geçmek hedeflenmelidir. Ekonomik nedenlerden sinir getirmek söz konusu olabilir ama hangi bilginin yararli olup hangisinin otomasyon kapsami disinda tutulmasi gerektigini ayirmak zor olacaktir. Ayrica, bu ayrim da bir anlamda otomasyonun ruhuna aykiridir. Sistemi yöneticiler kullansin digerleri olmasa da olur diye düsünebilirsiniz. Ancak, bilgilerin çogunun çalisanlar tarafindan üretildigi ya da kullanima hazir hale getirildigi bir gerçektir. Iyi bir sistem isteniyorsa, bilgi üreten herkesin organizasyona zaman içinde dahil edilmesi hedeflenmelidir.
Otomasyon kapsaminda kullanilacak bilgilerin formatlarinin hazirlanmasi ayri bir is olarak düsünülmelidir. Bazi bilgiler WWW sayfalarinda olacak bazilari ise daha degisik ortamlarda kullanilabilecektir. Bu nedenle, donanim kurulduktan sonra yazilim ve bu yazilimla çalisacak bilgi akis formlarina ihtiyaç olacaktir. Bu isi Bilgi Islem Departmaniniz bünyesinde çözmek istemiyorsaniz bir sirkete ihale etmelisiniz. Yalniz seçimi iyi yapmalisiniz. Çünkü bu sistem, hiçbir zaman bitmeyecek ve sürekli gelismeye açik bir sistemdir. Is iliskisi içinde oldugunuz firmayla olan herhangi bir problemin sistemi nasil etkileyecegi iki kere düsünülmelidir.
Ofis otomasyonunun bir sihirbazlik olarak düsünülmemesi gerekir. Bu sistem, islenmis bilgiye ulasmak için bir araçtir. Otomasyon; bilginin paylasilmasi ve istenilen yer ve zamanda kullanilmasini saglayan bir sistemdir. Yalniz, herseyden önce sistemde kullanilabilecek bilgiye ihtiyaç vardir. Bilgi yoksa bilgi çagi da olmayacaktir.
A. G. Özisik
Back
Hewlett-Packard (HP) firmasinin Türkiye'de 10 Nisan 1997'de "HP Info Day" gününde yeni bir serinin ilk ürünleri 300LX serisi bilgisayarlar tanitildi. Uzun bir süredir konusulan bu ürün, dünyadaki diger ülkelerle ayni anda yurdumuzda da kullanicilarin begenisine sunuluyor. HP firmasinin te